Andries Bezuidenhout – Greetings to Alice (album)

About Greetings to Alice

Released on 9 October 2025 – available for streaming here.

This album comes from the heart and the gut rather than the head. My wife Irma and I living in the Eastern Cape has been a theme in my music before, but I have never thought about it as intensely as I did while writing and recording this album – perhaps precisely because, this time, leaving had become a real possibility.

We have lived for almost a decade in a rented house in eDikeni, as Alice is now officially known. It was never meant to be a permanent home. We filled bookshelves, hung paintings on the walls and planted a few trees. Of three citrus trees, only one survived. I began thinking that perhaps somebody else would one day eat its fruit. Irma and I both worked at the University of Fort Hare.

Then, in 2024, on the day I was due to deliver my inaugural lecture as a professor, a series of arson attacks took place at the university. Buildings were damaged and destroyed. For those who work there, the fires formed part of a much longer and more complicated story about the university, its history and its future. Many of us had worked hard to help build the institution. For me, the fires changed something about how I experienced the place. Fire suddenly acquired a different kind of presence.

One of the first songs to emerge from this was Old Beginnings, the English version of Stories van water en vuur. It begins on the road past Dimbaza, where the skeletons of factories still stand, and travels past Nthaba kaNdoda to a house beside the Xesi River, with a piano, books and stories. It is a song about ruins, but also about what remains after ruin. The Afrikaans refrain says: “What is already gone cannot be lost again, but when you rebuild, you do not start from the beginning.” I wrote it, at a fairly low point, as a form of encouragement to myself.

In English, that thought eventually became Always on to old beginnings.

And then, in a very short period, another nine new compositions arrived.

The resulting album, however, did not become an album about arson.

Other places began to assert themselves: Hogsback and the Amathole Mountains, the Gamka River, Van Wyksdorp and the Carlton Hotel, the Tankwa, the sea. Some are places where I have lived; others are places I have travelled through, or where somebody told me a story that refused to leave. Sometimes a place is no more than a mountain pass where you pull over after midnight and look at the sky. Sometimes it contains layers of history that cannot easily be separated from one another.

Two older compositions also found a home on this album about Alice. I wrote one after the death of Lindley, the son of Free State artists Willem and Linda Pretorius. I recorded it at the time and sent it to them as a song of consolation – a requiem. The other is a beautiful poem by Antjie Krog, Huwelikslied II (Marital Song II), from her collection Verweerskrif, published in English as Body Bereft. I set it to music and recorded it many years ago, but never had the courage to release it. I am grateful that Antjie agreed to let me include it here – I used her own translation of the Afrikaans version into English for the version on the album. It is a secular love song written in biblical language.

So instead of being only about Alice, a burning campus and the Eastern Cape, the songs increasingly became concerned with the strange ways in which people inhabit places. We move in and out. We give mountains names. We build houses and lose them. We plant trees whose fruit may be eaten by people we will never meet. We travel unfamiliar roads again and again until eventually they become familiar. We try to remember stories about those who were here before us, knowing that we can never know them completely.

And sometimes we discover that a place we thought was temporary has, in the meantime, become home.

Fire and water began to acquire other meanings too. In several of the songs there are echoes of ukulanda umoya – the practice of returning to the place where someone died to call or retrieve their spirit and bring it home. In Rental, eDikeni, a family comes to collect the spirit of a man killed at our gate. In Old Beginnings, water and fire become ways of remembering and speaking with those who have gone. And in Ash Wednesday, Christian ritual becomes entangled with older practices involving smoke, ash, water and trees – including the mosetlha, or vaalboom. I didn’t set out to connect these things. They seemed to find one another in the songs.

There is also love on this album. Not necessarily the kind announced by roses and laughing doves. In Spiny Kapok and Bitter Bush, love grows among stones, fossils, vultures, bitter bush and the ashes of the previous night’s fire. Elsewhere it is simply someone breathing beside you while the sea breeze moves the curtains. Towards the end of the album it becomes Antjie Krog’s image of a familiar hand unexpectedly resting in yours.

Perhaps love and belonging matter precisely because nothing is permanent.

Two versions

I eventually decided to record the album twice: once in Afrikaans and once in English.

I had asked my colleague and friend Hombakazi Nqandeka to sing with me on some of the recordings. She does not understand Afrikaans – she grew up in a deeply rural part of the Eastern Cape – and I wanted her to understand what the album was about. I also did not want an album initially prompted by arson at Fort Hare to become an internal conversation conducted only in Afrikaans.

But the Afrikaans album is not entirely Afrikaans to begin with. Stories van water en vuur opens with Hombakazi singing in isiXhosa: Unga jiki, jonga phambili – don’t turn back, look ahead. In Aswoensdag (Ash Wednesday) she slips into English: I live my life and I pay my rent / I think I’ll give up crying for Lent.

It began to make less and less sense to think of these languages as separate rooms. The place from which these songs emerge is itself multilingual. Afrikaans, isiXhosa and English constantly pass one another here, speak to one another, and sometimes speak past one another.

At first I thought the English versions would simply be translations. I soon discovered that lyrics do not submit quite so easily. Words have to do more than mean roughly the same thing. They have to breathe inside the same melody. Vowels need to fall in the right places; syllables have to cooperate with rhythm; a line has to be singable. A rhyme that arrives naturally in one language can sound painfully contrived in another. An image that works almost casually in Afrikaans sometimes has to be dismantled and put together differently in English.

And then something interesting happens: the translation starts talking back.

Altyd, altyd vorentoe – always, always forward – became Always on to old beginnings. They are not quite the same thought. But once the English line existed, it seemed to articulate something about the album that I had not quite said in Afrikaans: moving forward does not mean starting from scratch. We carry previous places, people, losses and loves with us.

The English album is therefore not a guide to the Afrikaans one. It is the same group of songs passing through language for a second time. Sometimes the two versions remain very close. Sometimes they wander some distance apart. I decided to welcome the wandering rather than herd all the calves back into their pen.

Afrikaans is, for me, a language with a burdened history, but it is also a language in which I write, dream, joke, argue and hear songs. Allowing these songs to speak English was not an attempt to escape from Afrikaans. It was a way of hearing what might happen to them when they left their familiar home.

Greetings to Alice

The title track arrives relatively late on the album. It concerns the simple act of closing a door for the last time, turning the key, looking back from the gate at the window and roof, and not quite knowing what to do with the moment.

If the album has a centre, perhaps that comes close to it.

Not simply Alice, and not simply leaving. Rather, the tension between leaving and staying; remembering and forgetting; the place you leave behind and the place you carry with you. The fires are part of where these songs began, but fire is not where they end.

There is, after all, always something else to plant. Someone else may eat the fruit.

And sometimes, quite unexpectedly, the lines fall for a while in pleasant places.

GREETINGS TO ALICE – LYRICS

Vocals, musical instruments, programming, recording, mixing: Andries Bezuidenhout
Vocals: Hombakazi Mercy Nqandeka
Master: Willem Möller

[01] OLD BEGINNINGS

Unga jiki, jonga phambili
Unga jiki, jonga phambili

The last train to Dimbaza came and went
Where factory skeletons crouch on cement
Turn left, direction Nthaba kaNdoda
To a concrete monument’s fractured corners

These ruins recall civilisations of old
But this not Constantinople or Rome
Burned-down schools are far more banal
Than a painted dome or the Hagia Sophia

What’s already gone we can’t lose no more
But we still rebuild on what came before
I was born from stubborn stock, raised by pride
In my rear-view mirror I leave this behind

So don’t look back at burning cities
Always on to old beginnings

House with piano at the Xesi River
Where generations of books still remember
How stories and shutters hinge on spines
But how yellowed pages keep words alive

Stories still smoulder long after they’re told
Fed by roots that run deep in this soil
We pour brandy out for those already gone
Camagu, my people, ‘til we too move along

What’s already gone we can’t lose no more
But we still rebuild on what came before
I was born from stubborn stock, raised by pride
In my rear-view mirror I leave this behind

So don’t look back at burning cities
Always on to old beginnings

On some ordinary weekday
When my spirit finally leaves
Please take a moment then
And gather sticks from this tree

Return my bones to fire
With my papers and with leaves
With fire and with water here
All our stories breathe

What’s already gone we can’t lose no more
But we still rebuild on what came before
I was born from stubborn stock, raised by pride
In my rear-view mirror I leave all this behind

So don’t look back at burning cities
Always on to old beginnings

Unga jiki, jonga phambili
Unga jiki, jonga phambili
Unga jiki, qhubeka
Jonga phambili, qhubeka

[02] SPINY KAPOK AND BITTER BUSH

We scaled Grootkloof in the late afternoon
Past Matroosberg and the Swartruggens crest
A butterbush shy in the company
Of golden spurge and wild harpuis

At Cobra Rock you’ll find shaly scours
Stripped to the ancient sandstone scales
A Dinocephalian’s petrified bones
Probably caught in frozen stone

Love is not announced by laughing doves
But instead by vultures and ravens
Love never flowers with roses but rather
In spiny kapok and in bitter bush

Cutlery of hornfels and black basalt
Scattered among bush and stone
And on a rockface, painted down
Ancient outlines in red and brown

At Waaikop Albert Petoors and his kids
Whitewashed their brakdak’s raw clay bricks
The desert wind stripped their home away
But on the barren slope kraal walls remain

Love is not announced by laughing doves
But instead by vultures and ravens
Love never flowers with roses but rather
In spiny kapok and in bitter bush

Last night’s fire was soot and ash
When a scrub robin called from a vygie bush
I found our coffee pot and keys
Among the dishes and bottle debris

Love is not announced by laughing doves
But instead by vultures and ravens
Love never flowers with roses but rather
In spiny kapok and in bitter bush

[03] RENTAL, EDIKENI

Something amiss with the light of a rental
Lightbulbs are cold and walls judgemental
Homes are fleeting, but rentals more so
Rooms of waithood and time on the move

After seven dry years an attempt at planting
Of three citrus trees only one survives
Unborn crops left to future tenants
Bitter grapefruit for a winter breakfast

The story’s moral revealed at the end
On the day that the final accounts are sent

Mountain shapes are more familiar
Got to know some peaks by name and surname
Can predict the movements of people and clouds
But never knowing the reasons why

Over the years our book spines faded
Read by the sun through open curtains
Perhaps someday I’ll move the shelves
And catalogue by genre our temporary stay

Rental contract or ancient design
We cross our names out, line by line

Rusty pipes and mouldy walls
Wine and communion with our rented neighbours
At times a connection that feels quite real
Perhaps in some way we’re part of some deal

Then the shots at the entrance gate
An inkabi seals his bitter contract
You’re there when the branch is laid for his spirit
And we just keep on paying our rent

Rental contract or fairy tale spun
The ledger is closed and the contract is done

[04] THIS SIDE OF LINDLEY

The night sky is neither landscape nor portrait
And stars are not arranged according to law
Due to the mood of cloud or blue gum leave
Stars are sometimes away and then just there

To pull off the road, this side of Lindley
To watch how Pegasus opens his wings
To pull off the road, just after midnight
To witness Pegasus in a nocturnal run

No purpose to anything, just happenstance
Yet sometimes in the scuffle we never less find
An image, a composition, perhaps a pattern
Perhaps in that moment lurks something apparent

To pull off the road, this side of Lindley
To watch how Pegasus opens his wings
To pull off the road, just after midnight
To witness Pegasus in a nocturnal run

Do you also wonder about what the worst is
The fading of forgetting, or the sting of memory
I really don’t know about memory or forgetting
Or the cold that still hangs between then and now

To pull off the road, this side of Lindley
To watch how Pegasus opens his wings
To pull off the road, just after midnight
To witness Pegasus in a nocturnal run

[05] DRIVING FROM EDIKENI TO HOGSBACK

Driving from eDikeni to Hogsback, villages along the way
Turquois and pink paint on walls of wattle and of clay
Then up the mountain pass, though indigenous forests
Yellowwood and monkey creepers, fields of arum lilies

Missionaries fled up the mountain for every summer season
Lovedale’s heat and mosquitos drive anyone up something
Chickens, ducks, and pots, loaded onto ox wagons
Flocks of sheep and goats, even school kids went along

To missionaries the mountain looks like the back of a hog
But long before the amaXhosa saw calves in the clouds
The same peak is moon or sun
It all depends on where you stand

He always walks barefoot to connect with Mother Earth
He says he vibes with that acacia and points to a conifer
People come from everywhere to experience gardens here
Azaleas and rhododendrons and redwoods at the arboretum

Ghosts still roam on Redcoat Lane with stories of war
The Battle of the Axe and all that came before
And later on the Summertons reclassified as coloured
And with the cough of some bureaucrat also lost their vineyards

To missionaries the mountain looks like the back of a hog
But long before the amaXhosa saw calves in the clouds
The same peak is moon or sun
It all depends on where you stand

Drive direction Plaatjieskraal and then scale Tor Doone
There is Monica Wilson’s house over at Hunterstoun
Under her oak they drafted the Charter that promised us our freedom
En Zim Ngqawana’s place of madness on the opposite horizon

To missionaries the mountain looks like the back of a hog
But long before the amaXhosa saw calves in the clouds
Late at night we drive back to the valley, to our home down below
Do you realise we’re not on holiday, you say
This is just where we now stay

[06] ASH WEDNESDAY

She picked a branch from a weeping wattle tree
And in a kettle water she pressed the leaves
Burned some bark and watched the smoke
And thought about what would clear the air
Took the ashes and smeared them on her forehead
And wondered how different things could have been

She says: I live my life and I pay my rent
She says: I think I’ll give up crying for Lent

She picked the leaves of a silver cluster tree
Placed one of them on her lips
Thought about words from mouths and pain
About what we numb with pills and wine
Braided the bark into a rope
For a bridge from here to far away

She says: I live my life and I pay my rent
She says: I think I’ll give up crying for Lent

Old, old couch or a brand-new painting
Sometimes you rearrange, sometimes just stay
Think for a while, weigh things up
Until one day, she just moves on

She says: I live my life and I pay my rent
She says: I think I’ll give up crying for Lent

[07] JUST ANOTHER SOUTH AFRICAN TRAIN SONG

This dignified station is a veteran soldier
Medals are polished, but threadbare seams
Hidden under epaulettes testify of tracks
With wear and tear topped off with rust

Accusations of punctuality completely out of place here
So just wait patiently and read your paper, dear
Now a whistle protests, insistently
Wagons complain as the engine pulls away

Suspended over the Gamka River bridge
A rhythmic silence at the desert’s edge
Window frames move slowly to dreams
This train is a cradle for eternity

In Turner’s era this was new technology
Steam was progress, tracks something new
He paints the smoke, the steam, and the steel
Torque from pigment and hardened oil 

Steam or diesel or electricity
Are we sliding back, or moving ahead
Little of this can phase me, actually
Not much to be done about all this from here

Suspended over the Gamka River bridge
A rhythmic silence at the desert’s edge
Window frames move slowly to dreams
This train is a cradle for eternity

Platforms and towns mutely fade
This station stripped, that station stays
Wilted branches but the tree trunk still holds
Onto roots that track moisture and manure

Derelict station, station museum
Trains stand still, or keep on rattling
And who decided to keep this track going?
So much forgotten, so much recalled

Suspended over the Gamka River bridge
A rhythmic silence at the desert’s edge
Window frames move slowly to dreams
This train is a cradle for eternity

I remember that song about the Trans-Karoo
And Matjiesfontein and the one about the spoors
Between trains and stations by Richard and Lochner
Gertjie’s Beaufort and Koos Doep’s phantoms

The Briels cried in country about the train to Pretoria
And Charles Jacobie brings the blue train to the story
Then there’s that one from Hugh Masekela
About workers and mines and the dark stimela

Suspended over the Gamka River bridge
Water only flows here a few times a century
Window frames move slowly to dreams
This train is a cradle for eternity

Blockhouses guarding bridges and steel
With mining explosives, Great-Grandpa at the wheel
The Oosterlyn tracks he blew to smithereens
Shipped off to Ceylon as guest of the Queen

The track terminates at Bitterfontein
The final stop, the end of the line
May I too fade to silence one day
Into the dark like a midnight train

[08] ALICE’S BOOKS

On Alice’s table you’ll always find a book
Stories or poems she picks just for you
Come inside, she says, didn’t hear you knocking
I have scones in the oven and freshly ground coffee
She always enquires about gossip and more
What has happened to that guy who always keeps score

Alice, it is time for me to hit the road
But I don’t want to leave your corner abode
This bookish house, is where I want to stay
Alice, I’m lost, will you help me find my way?

I’m not friends with words, or with what to say
The folks at the office say I’m more than restrained
But when I ask about Alice, she always changes gear
Sends the conversation far away from here
And I find myself again talking about myself
About this book and that movie, I ramble away

Alice, it is time for me to hit the road
But I don’t want to leave your corner abode
This bookish house, is where I want to stay
Alice, I’m lost, will you help me find my way?

You’ll find her now through a hole in the fence
At times I’ll clean the granite, put flowers there
I don’t think I’ll ever know who she really was
But I’ve written this song, just because

Alice, it is time for me to hit the road
But I don’t want to leave your corner abode
This bookish house, is where I want to stay
Alice, I’m lost, will you help me find my way?

[09] BETWEEN THE CARLTON AND THE KAROO

We drove the Little Karoo on trouble money
After a year that nearly broke us clean
Stopped in Van Wyksdorp at a local drinking hole
The barman’s Afrikaans has an English tongue

“Where you folks from?” he asked us with a grin
I said, “Alice now — though Jo’burg long ago”
“My old man came from Jo’burg too,” the barman said
“He spent his whole life working at the Carlton Hotel”

Oh Carlton Hotel, you empty shell
Museum for how dreams can come loose at the seams
Oh Carlton Hotel, you empty shell
Museum for how dreams can come loose at the seams

From behind the counter he told us how his father
Caught the tram from Fordsburg every day
Started out as a waiter, worked his way up slow
At the Koffiehuis Café, that one with the old piano

He said everyone who mattered passed through the Carlton
John and Yoko, Mick Jagger stayed there too
He remembers how Mandela once hosted Paul Simon
Back when even rich men still paid cash

Oh Carlton Hotel, you empty shell
Museum for how dreams can come loose at the seams
Oh Carlton Hotel, you empty shell
Museum for how dreams can come loose at the seams

“Dad saved every tip,” he said, “for a house out in the Karoo”
That very house across the road where I still live today
But a year before the day he would finally retire
He was shot where Fox Street dead ends in Von Wielligh

Oh Carlton Hotel, you empty shell
Museum for how dreams can come loose at the seams
Oh Carlton Hotel, you empty shell
Museum for how dreams can come loose at the seams

And we stepped outside into the hard white sunlight
Passed an old man walking slowly from across the street
“Is my son spinning stories again?” he asked
“Don’t believe a word — his mind’s not right these days”

[10] GREETINGS TO ALICE

Another ending, another beginning
You pause for a moment at this door frame
Consider on what you’re turning your back
And if you’ll start elsewhere, again, from scratch

Whereto to drive, where to sleep over
After so many years of diluted comfort
At which mountain pass will you pause
To consider the beauty of euphorbia or aloe

To finally reach to close the door
Turn a key and then look once more
From the front gate, back at window and roof
Still uncertain of what you should do

Just move along because nothing has happened
Nothing to see here, nothing to learn
Cyclical pirouettes of time in a vacuum
That which stops feels so obsolete

To finally reach to close the door
Turn a key and then look once more
From the front gate, back at window and roof
Still uncertain of what you should do

So, buy a ticket rather than a bed
The wind’s direction your only lead
Passage rather than title deed
Manoeuvre rather than sconce or fort

To finally reach to close the door
Turn a key and then look once more
From the front gate, back at window and roof
Still uncertain of what you should do

[11] FROM CONSTANTIA TO THE TANKWA

At the age of forty he lost everything
His house, his pride, and his wedding ring
All he had left was a second-hand pickup
And his cousin’s farm in the Ceres Karoo

Puts a roof on the ruins of a bungalow
Pumps water from an ancient windmill furrow
Long way down from a mansion in Constantia
To a shepherd’s cottage on a farm in the Tankwa

What is his story, what can one say?
Just a man, the Karoo, and disinterested rain

In his outdoors kitchen he befriends the ants
And a mongoose couple as his confidants
An oryx herd comes to drink from the bath
Left just beyond his garden footpath

Replaces rosemary with wild kapokbos
Finds rock art on the verge of fading away
But now still talks of those who once lived here
At night he imagines he can hear what they say

What is his story, what can one say?
Just a man, the Karoo, and disinterested rain

Late afternoon, when the heat subsides
He lays out a trail on the mountainside
His own two feet as pilgrims at stray
Sets stones as guides to show them the way

Stones with lichens and patterns of moss
At times apparent, at times almost lost
On petrified lava, sandstone and gneiss
Of his footpath’s route the stones will cry out

What is his story, what can one say?
Just a man, the Karoo, and disinterested rain

There’s no moral to this pedestrian story
No writing on walls, but on the rockface those figures
And a man with his demons, a man who knows
That ancient ghosts crouch in his campfire’s glow

What is his story, what can one say?
Just a man, the Karoo, and disinterested rain
Dry whirlwind summers, bare winter days
See how the seasons keep colour at bay

[12] WE LIVE NEXT TO THE OCEAN IN A HOLE IN THE SKY

The ocean wind asked for a dance with the curtain
A reel, a polka, a tango, or a waltz
I can hear you breathing next to me
On the pillow your hair, your shoulders free

We live next to the ocean in a hole in the sky
Like Yolande and Breyten, years ago
The balcony door’s frame wide open
Night jars whistle and lapwings cry out

Our lines have fallen unto pleasant places
This goodly advance, purely by chance
Yea, we perch together in this floating abode
Us two together, next to the ocean

Coastal bananas and milkwood trees
The wind is silent but gossipy leaves
Testify of living air
Those leaves that refuse the call to despair

Moon over the sea sets the fog alight
Night heron pair at the river mouth
The oceans hum a call to rest
Soundtrack that puts our dreams to bed

Our lines have fallen unto pleasant places
This goodly advance, purely by chance
Yea, we perch together in this floating abode
Us two together, next to the ocean

In my heart still the contours of Highveld mine dumps
Pilon pillars of steel and the smell of fires
As sacrifice to the coming rebirth
of sugarbush, blue gum, and silver birch

But for now, summer, sun and sapphire
Perhaps we’ll return, but for now we’ll stay on
Where waves crash precisely on a sandy coastline
Where the moon plays games with ocean tides

Our lines have fallen unto pleasant places
This goodly advance, purely by chance
Yea, we perch together in this floating abode
Us two together, next to the ocean

[13] MARITAL SONG 2 (ANTJIE KROG)

Your everyday daily hand in mine
The silence of your thumb
A palm that is always itself

Your hand secretes a mildness
Which I fail to name adequately
If you hold me I breathe

Our love lords over the place
As you weigh in with me until
Words convert guile into glow

Of startling light; you can lift me on stilts
And so sterling, dear, things seldom appear to me.
From the edges you pull me back

And convince me to hereness
To righteousness
For nobody’s name’s sake

Nobody humans language more than you do
Nobody ignites like you
Across borders of leaving and loss

Seamless you fathom, fearless you point
The rot, out of all you have chosen me
But in the meantime you have turned grey

And awkwardly vulnerable in your sheath
For myself you took me in and forged me legitimate
From deep within my lungs I care for you

Your integrity fills the length of our love
My eyes open up all around you
I bequeath my mouth to you

You have searched me and known me
You know my downsitting and mine uprising
You understand my heart afar off

But your hand now, this afternoon
Thoughtfully in mine, reveals
That we are one in flesh and that

You will die, like me
And like me, you will do it alone
And not even death, beloved,

Can sunder us in this

Live in Nxuba – optrede by Etienne van Heerden se veldsoirée

Andries op Facebook oor hierdie video: “In Julie is ek en Irma sak, pas en kitaar al die pad Nxuba (ook bekend as Cradock) toe vir Etienne van Heerden se jaarlikse veldsoirée. Hierdie boekefees is nou een van die belangrikste oomblikke op my jaarlikse kalender. Ek het gepraat oor van die drama by die Universiteit van Fort Hare en ook ‘n kans gekry om mense met ‘n solo vertoning te teister. Die mense van LitNet, by name Izak de Vries en Hanné Koster het die optrede opgeneem, dit geredigeer en nou is die jammerlike oomblik op YouTube verewig. As jy kans sien vir my gesanik, gaan kyk gerus. Op ‘n ernstiger noot, die eerste drie songs in die optrede kom van my nuwe album af – dit word 9 Oktober vrygestel. So hierdie is ‘n live en akoestiese voorsmakie van wat kom. Kyk gerus en deel tog met vriende wat daarvan sal hou.”

Andries Bezuidenhout – Op soek na Koos Doep (album)

Op soek na Koos Doep is ‘n album met covers en toonsettings van Koos du Plessis se gedigte. Die toonsettings is meestal deur Karla du Plessis, maar daar is ook een van Andries Bezuidenhout s’n. Andries het die album in 2024 in Oos-Londen en Alice opgeneem en gemeng en in 2025 het Willem Möller die klankmeester behartig.

MEDIA

AJ Opperman van Netwerk24 lewer verslag van ‘n besoek aan Andries in eDikeni (Alice) – toeganklik vir intekenare van Netwerk24, kliek hier.

 

[1] HERBERGIER – woorde en musiek deur Koos du Plessis

“Herbergier” is die titelsnit van Koos du Plessis se derde plaat, wat in Desember 1982 vrygestel is. In sy oorsig van Koos du Plessis se lewe en werk wat in Erfdeel gepubliseer is, beskryf Andries “Herbergier” as een van Koos du Plessis se mooiste lirieke en verwys na die “onkonvensionele oorskakeling vanaf ‘n A-majeur- na die hartseer A-mineur-akkoord wat die melodie so verskriklik mooi maak”.

[2] AS ALMAL VER IS – woorde en musiek deur Koos du Plessis

“As almal ver is” is die titelsnit van Koos du Plessis se tweede plaat, wat in 1981 vrygestel is. Koos se familie vertel dat die lied geskryf is toe Mornay en die drie dogters op vakansie aan die Suidkus was en Koos eers ‘n week later by hulle sou aansluit. Van die beeldmateriaal in die video kom uit die film The Dark Mirror (1946). Kunswerke met spieëls en eensaamheid as temas speel ook ‘n rol.

[3] DWAALSPOOR – woorde deur Koos du Plessis, musiek deur Karla du Plessis

Karla du Plessis het hierdie toonsetting van een van haar pa se verse self opgeneem – dit is as “Jou vreemde naam” op haar eerste album Woordeloos (1999) beskikbaar. Die materiaal wat in die video gebruik is kom alles uit ou films wat in die openbare domein beskikbaar is, onder andere promosiefilms van General Motors wat in die laat-1920s vervaardig is (kort voor die Groot Depressie), dokumentêre films oor Suid Afrika wat in die 1950s deur die Kanadese openbare uitsaaidiens vervaardig is, films wat deur Noord-Amerikaanse families tydens vakansiereise gemaak is, asook die films The Ghost Train (1941), My Favorite Wife (1940), Female (1933) en Detour (1945).

[4] GROET SONDER WOORDE – woorde en musiek deur Koos du Plessis

Van Koos du Plessis se album As almal ver is… Vir sy opname het Andries die struktuur van die lied verander deur die refrein aan die einde te herhaal.

[5] HERINNERINGE – woorde deur Koos du Plessis, musiek deur Karla du Plessis

Karla du Plessis het hierdie toonsetting van een van haar pa se verse ook self opgeneem. Dit is op haar album Woordeloos (1999) beskikbaar. Oor hierdie opname skryf Andries: “Ek het hierdie opname met groot ontsag aangepak. Dit is een van Karla se heel mooiste toonsettings en ‘n mens kan glad nie op haar lieflike opname daarvan verbeter nie. Verder is die vers so persoonlik. Dit gaan vir my saam met Koos du Plessis se lied ‘Mornay’, een van die heel mooiste liefdesliedere in Afrikaans. Die ‘sestal geskommelde letters’ in die liriek verwys ook na haar naam. Fools rush in… maar die lied is net vir my so mooi dat ek nie kon help om dit aan te pak nie.”

[6] JANTJIE VAN DIE BERGE – woorde en musiek deur Koos du Plessis

Oorspronklik van Koos du Plessis se eerste album Skadu’s teen die muur. Oor die musiekvideo skryf Andries: “Koos du Plessis se lied ‘Jantjie van die Berge’ is op ware gebeurtenisse gebaseer. Jantjie was ‘n tipe outsider, sommige sou hom seker ‘n boemelaar noem, wat in die Magaliesberge gewoon het. Vir die video het ek ‘n ou film met die titel The Beast of Yucca Flats (1961) gebruik. Ek was besig om deur ‘n aantal films te werk toe ek hierdie figuur opmerk, wat my dadelik aan Jantjie van die Berge laat dink het. Die film het natuurlik ‘n heel ander storie, so ek het dit verder ingekleur met Suid-Afrikaanse materiaal wat ek self verfilm het.”

[7] HERMAN – woorde en  musiek deur Koos du Plessis

Oorspronklik van Koos du Plessis se album Skadu’s teen die muur. Oor die opname en musiekvideo skryf Andries: “Vir my is ‘Herman’ een van Koos du Plessis se heel mooiste komposisies. Ek hou van die melodie, asook daai pragtige strofe: ‘Waar jy vanaand is, kan ons maar net raai’. Herman Hurter, oor wie die storie in die lied handel, was ‘n vriend van Douglas (‘Duif’) Davis, Koos du Plessis se heel beste vriend, wat eers onlangs oorlede is. Verlede jaar (2024) in Stellenbosch het Douglas ‘n huldigingskonsert vir Koos du Plessis bygewoon en die storie van Herman vertel. Soos ek dit onthou het Koos en Herman mekaar net skrams geken, maar die enkele kere wat die twee mekaar by sosiale geleenthede gesien het, het hulle goed oor die weg gekom. Herman het Koos vertel van sy droom om eendag ‘n seiljag te besit. Herman is later dood in ‘n ongeluk op ‘n snelweg naby Durban, sy kitaar was in die kar se kattebak en Koos het hierdie kitaar na Herman se dood ontvang. Uiteindelik, ná Koos du Plessis se dood (ook in ‘n motorongeluk), is Herman se gebreekte kitaar deur Koos se ma Hester du Plessis aan die dorpsmuseum in Springs geskenk. Soms wonder ek of die kitaar nog daar is, maar dis seker nie belangrik nie. Vir hierdie opname het ek ‘n musikale tema uit die oorspronklike weergawe op Koos du Plessis se album Skadu’s teen die muur behou en my eie verwerking daar rondom gebou. Die video is saamgestel met grepe uit ou familiefilms (uit die 1930s), asook dokumentêre films uit die laat-1920s wat deur General Motors vrygestel is. Ek het iets van die nostalgiese gevoel van die lied in die video probeer vasvang.”
 

[8] MIDDERNAGREISIGER – woorde deur Koos du Plessis, musiek deur Andries Bezuidenhout

Andries se toonsetting van “Middernagreisiger” was ‘n opdrag van Anna Davel, wat die twee van Koos du Plessis se verse bymekaargesit het om een liriek te maak – die een as verse en die ander as refrein. 

[9] NAGSPEL – woorde deur Koos du Plessis, musiek deur Karla du Plessis

Karla het self nog nie hierdie toonsetting van haar opgeneem nie, maar die akkoorde is in Erfdeel beskikbaar. Andries het die lied onthou van optredes in die 1990s saam met Karla en Liela Groenewald en gevoel die toonsetting moet as’t ware op die rekord geplaas word. 

[10] OP DIE PAD NA NOOITGEDACHT – woorde en musiek deur Koos du Plessis

Die volksliedjie as spookstorie. Ook van Koos du Plessis se plaat Skadu’s teen die muur. Die lied se melodie onderstreep die spanning, as dit telkens met ‘n halftoon boontoe van rat verwissel. ‘n Meer rockerige weergawe as die oorspronklike weergawe van die storie. Andries voel Valiant Swart sal ‘n veel beter weergawe van hierdie een as hy kan doen.

[11] SKADU’S TEEN DIE MUUR – woorde en musiek deur Koos du Plessis

Daar is vele covers van “Skadu’s teen die muur”, ook ‘n donker een deur Van Coke Kartel. Die titelsnit van Koos du Plessis se eerste album. As ‘n mens nou ‘n lied moet uitsonder om aan te dui waartoe Koos du Plessis as liriekskrywer in staat is, sou dit seker hierdie een wees. Die video gebruik time-lapse videografie saam met ‘n aantal ou films, wat as’t ware as skadu’s teen die mure van die ou opstal geprojekteer word.

[12] TEEN SKEMER – woorde en musiek deur Koos du Plessis

“Teen skemer” het aanvanklik op Koos se plaat verskyn, ‘n pragtige opname deur Koos du Plessis se goeie vriend, wyle Lucas Maree. Koos du Plessis se eie weergawe is postuum op die album Die vierde horison vrygestel. ‘n Mens kan sekerlik nie hierop verbeter nie, maar nietemin, hier is nog ‘n weergawe van ‘n lied wat kort voor Koos du Plessis se dood geskryf is.

Herman – musiekvideo

Andries oor sy opname van “Herman”:

“Vir my is ‘Herman’ een van Koos du Plessis se heel mooiste komposisies. Ek hou van die melodie, asook daai pragtige strofe: ‘Waar jy vanaand is, kan ons maar net raai’. Herman Hurter, oor wie die storie in die lied handel, was ‘n vriend van Douglas (‘Duif’) Davis, Koos du Plessis se heel beste vriend, wat eers onlangs oorlede is. Verlede jaar (2024) in Stellenbosch het Douglas ‘n huldigingskonsert vir Koos du Plessis bygewoon en die storie van Herman vertel. Soos ek dit onthou het Koos en Herman mekaar net skrams geken, maar die enkele kere wat die twee mekaar by sosiale geleenthede gesien het, het hulle goed oor die weg gekom. Herman het Koos vertel van sy droom om eendag ‘n seiljag te besit. Herman is later dood in ‘n ongeluk op ‘n snelweg naby Durban, sy kitaar was in die kar se kattebak en Koos het hierdie kitaar na Herman se dood ontvang. Uiteindelik, ná Koos du Plessis se dood (ook in ‘n motorongeluk), is Herman se gebreekte kitaar deur Koos se ma Hester du Plessis aan die dorpsmuseum in Springs geskenk. Soms wonder ek of die kitaar nog daar is, maar dis seker nie belangrik nie.”

Herman Hurter saam met Douglas Davis en sy vrou Heloise
Herman Hurter
Koos du Plessis en Douglas Davis
Koos du Plessis en Douglas Davis

Woordfees 2024 – Skielik is jy vry

Veertig jaar gelede het Afrikaans een van sy begaafste sanger-liedjieskrywers verloor, maar Koos du Plessis se stem het nooit stil geraak nie. Danie Marais, Andries Bezuidenhout en Irma du Plessis, Koos se dogter en samesteller van die bundel Erfdeel: Koos du Plessis – versamelde werke, gesels oor die man agter die musiek, terwyl Andries, Lise Swart, Churchil Naudé en Schalk van der Merwe Koos se woorde en deuntjies laat draal op die verhoog.

Kaartjies en meer inligting hier beskikbaar.

Andries Bezuidenhout – No place for time here (album)

Afrikaans musician, poet and painter Andries Bezuidenhout’s first English-language album. Translated tracks from his six solo albums, some with new arrangements. Quintessentially a South African album, with a bit of Afrikaans and IsiXhosa in the mix. Released on 5 July 2024.

Music and lyrics by Andries Bezuidenhout, except for:
“Explorer of Nahoon”, melody by Andries Bezuidenhout and Lukas van Garderen
“Umasizakhe”, words in the chorus from a Pan Africanist Congress struggle song
Recorded and mixed by Andries Bezuidenhout
Mastered by Willem Möller at Sharp Street Studio

Stream or download.

LYRICS AND MUSIC VIDEOS

[1] BEWARE OF THE DREAM

Something’s out of kilter, something isn’t right
The alarm clock’s dual dials have both taken flight
The shoes in the closet stomp an unpaired march
The whisky bottle’s label flies half mast

But beware of the dream, beware, beware
Of counting on sleeping through this nightmare
Beware of the dream, beware of the dream
The wages of dreaming are dreams

Oh look, a squint eyed television
And a radio with dials of indecision
The hoover electrical chord is on the loose
The boiler and the fridge declare a truce

But beware of the dream, beware, beware
Of counting on sleeping through this nightmare
Beware of the dream, beware of the dream
The wages of dreaming are dreams

From today, I say, I live on purpose
But I know, I have the wrong end of the business
Because every foundation harbours a ruin
And each straight façade ends in confusion

But beware of the dream, beware, beware
Of counting on sleeping through this nightmare
Beware of the dream, beware of the dream
The wages of dreaming are dreams

[2] ODE TO THE CIVIL SERVICE

Summer in Pretoria, the sun shines bright
Iscor sparks a furnace in the skies
Summer in Pretoria, the sun shines too bright
On the lenses that cover my eyes

Staring at the world through a pair shades
All I can do to protect
To censor and deflect reality
These images too bright for me
These images too bright for me
These images too bright for me

Civil service buildings like filing cabinets
Waiting for decrees, decisions, and verdicts
I’m in my Beatle, waiting for the light
That orders me back to my daily plight

Observing these fumes through a pair of shades
All I can do in this traffic
To censor and deflect reality
These headlights too bright for me
These headlights too bright for me
These headlights too bright for me

I see books and chairs and pens and my boss
Scowling and waiting for a moment to pounce
Waiting for tea time and for tjaila time
All I can do but meanwhile

I look at the world through a camera lense
With a focus on the present tense
I focus in shades of black and white
Because reality is way too bright
Reality is way too bright
Reality is way too bright

Staring at the world through a pair shades
All I can do to protect
To censor and deflect reality
These images too bright for me
These images too bright for me
These images too bright for me

[3] CALL OF THE RED-WINGED STARLING

If the sun could momentarily
Keep the morning light at bay
Then dreams might eventually
Spirit me away
But alarm clocks are not interested
In the content of dreams
An seconds keep on marching
To a military beat

If you land somewhere
Do you nest or do you flee
How did we end up, oh red-winged starling
In this troubled century
And if you land somewhere
Do you nest or do you flee
How did we end up, oh red-winged starling
In this troubled century

Heard you early in the morning mist
Before you settled on the roof
At first your call is tentative
And then becomes incessant.
My generation fears sentiment
Our hearts beat cold cement
Is this the reason for my projection
About a starlings wisdom and protection

If you land somewhere
Do you nest or do you flee
How did we end up, oh red-winged starling
In this troubled century
And if you land somewhere
Do you nest or do you flee
How did we end up, oh red-winged starling
In this troubled century

I know Central Park and Voldelpark
And Zanzibar’s old night market
I wonder if you’d flourish there
How do starlings choose their lairs?
Fewer lights where I am now
So the stars are brighter and somehow
Please remind me of this tomorrow
When your beak starts pecking at my window

If you land somewhere
Do you nest or do you flee
How did we end up, oh red-winged starling
In this troubled century
And if you land somewhere
Do you nest or do you flee
How did we end up, oh red-winged starling
In this troubled century

[4] EXPLORER OF NAHOON

Ocean wind in my hair, an owl hoo-hoos
Your bedroom light still on at your house in Nahoon
What I should do knows only Ballyhoo
They’ve got the number of the Man in the Moon

I’m Laika alone, in an orbit’s glue
Laika howling at you and the moon

I’m a discoverer of old of the streets of suburbia
Asphalt a bit like uncharted ocean
But around here waves move only through the air
I’ll send you a signal from here to there

I’m Laika alone, in an orbit’s glue
Laika howling at you and the moon

Sometimes I yearn for a land without borders
Nameless places, empty corners
Will you be there, on this empty plain
Or have you already disposed of my name

I’m Laika alone, in an orbit’s glue
Laika howling at you and the moon

Outside in the street, under the moon
I’m a moth and I sense the light bulb’s pull
I’m Vasco da Gama, I’m Magellan
In a revolution’s hold I cannot withstand
You are the pivot and I am the fan
Amid where you sleep and where I stand
From this eternal circle I cannot escape
Out of this carousel I cannot break
What this track means I still don’t get
But about Yuri Gagarin I cannot forget

I’m Laika alone, in an orbit’s glue
Laika howling at the moon and you

[5] HIGHVELD UTOPIAS

The sun’s bleak face sniggers up high
Through the icy filters of the Highveld sky
The sphere folded into a chilly blue
With crystal membranes on the morning dew

Block and cement endure cold saturation
That gives every house here a frozen foundation
Caravan on bricks, the bare, bare branches
Of an iceberg garden’s forfeited chances

How long does it last, what would you say
Or did this dry season come to stay?

Cool at dusk, chilly at night
as Nigel and Balfour wait on the light
For marrow and vein and pipe to thaw
And the shivering in bodies to briefly withdraw

The reefs were traded for power plant blasts
But those scorching fires could never last
Headgear topple, mineshafts collapse
Under Main Reef Road the tunnels are traps

How long does it last, what would you say
Or did this dry season come to stay?
How long does it last, what would you say
Or did this dry season come to stay?

Perhaps clarity in crass, resolve in cold
When simple answers can no longer hold
The bleak resignation of the winter skies
Wraps your shoulders like expedient lies

How long does it last, what would you say
Or did this dry season come to stay?
How long does it last, what would you say
Or did this dry season come to stay?

[6] CAMDEBOO DREAMING

In the rearview mirror a sunrise on full blast
Paper cups with coffee from the Stanley flask
Concrete chairs and a table under an age old bluegum
Down the mountain pass lies the Camdeboo

The speedometer is fluent and fully bilingual
It speaks kilos per hour, but can also tell miles
Its dial does not rotate, but swings from side to side
As we sail past a kestrel on a telephone line

Trunk with tailfins, red leather seats
Mixtape on the deck with a steady beat
Between Pearston and Graaff-Reinet my greatest wish
A shining convertible seventies Benz

Leave Lucy Jordan in Paris to make her own amends
Of Thelma and Louise I can just recall how it ends
And Bagdad Café you won’t find around here
Jack Kerouac got lost, for decades now, I fear

Matchbox full of diamonds, and Riders on the storm
In the valley at distance a whirlwind being born
Valiant Swart and Kerkorrel sing about locusts and rain
As shadows lose their way between mountainsides and the plains

Trunk with tailfins, red leather seats
Mixtape on the deck with a steady beat
Between Pearston and Graaff-Reinet my greatest wish
A shining convertible seventies Benz

Nowhere to be, nowhere to go
And how we got here concerns no one
Cirrus clouds above and an open road
Just us and plains of the Camdeboo

Trunk with tailfins, red leather seats
Mixtape on the deck with a steady beat
Between Pearston and Graaff-Reinet my greatest wish
A shining convertible seventies Benz

Is this something I remember, is it even real
Or maybe a yearning or a beautiful dream
But I’m at the wheel and you’re next to me, I bet
From Pearston all the way past Graaff-Reinet

[7] SONG FOR BERLIN

From the Fernsehturm, Berlin from up high
You get to know a new city best from the sky
City of gates, city of walls
Checkpoint Charlie, Brandenburger Tor

In the Waldbuhne theatre Leonard Cohen takes a bow
And shortly thereafter turns his back on the crowd
Down Unter den Linden a breeze of perfume
At the Hauptbahnhof the sounds of Lili Marleen

City rebuilt, city of ruins
Fallen walls reappear in dreams
Never-ending circle of the S-Bahn tracks
My balance faltered at Alexanderplatz

Polished concrete in the winter sun
Rows of light a blinding abandon
Words disappear down Kastanienallee
As the past recalls the future from somewhere or nowhere

Rosa Luxemburg’s ghost at Kreuzberg’s canal
On a statue shoulder Wim Wenders’ angel so small
The Palast der Republik’s shattered glass
Nightmares and hope in a cabaret dance

City rebuilt, city of ruins
Broken walls reappear in dreams
Never-ending circle of the S-Bahn tracks
My balance faltered at Alexanderplatz

In Prenzlauer Berg I met you for a Steh Kaffee brew
My coat’s lining too light for the colour of your mood
City of belonging, city of hate
Checkpoint Charlie and Ishtar’s gate

City rebuilt, city of ruins
Fractured walls reappear in dreams
Never-ending circle of the S-Bahn tracks
My balance faltered at Alexanderplatz

[8] RESTAURANTEUR

Stop, stop, pull off right here
I’m waiter, cleaner, chef and sommelier
Guests here are treated more like friends
These walls protect you from the madness out there
Cutlery arranged to fit with the rhyme
In support of the melody the table tops shine

Our menu offers peace and rest
Those two dishes are what we do best
Our unique recipe for a break from eternity

No one has the answer to all the world’s troubles
So focus on the coffee in the cup on your table
We have cellars with casks filled with harmony and wine
Pantries that turn longing and yearning to sunshine
Piping hot bread, newly ground coffee
Orange juice from our orchard, freshly squeezed

Our menu offers peace and rest
Those two dishes are what we do best
Our unique recipe for a break from eternity

In the cold, cold kitchen, at night on my own
In the morning hours I hear the refrigerators drone

Our menu offers peace and rest
Those two dishes are what we do best
Our unique recipe for a break from eternity

[9] LUKAS IMPOSSIBLE

Lukas from Johannesburg
Does heelflips at Boogaloo’s
Urban X and Revolution
Nose blunt slides in Hillbrow
Frames freeze with a backflip
Time stands still with an ollie impossible
As spine transfer’s big sky moment
Suspending you up high

Wind, water, earth and fire
Things here don’t seem so dire
When time suddenly pauses

Days do pop shuv-its
Hours can also five-o grind
The no-slides of the seconds
Bring calendars to a stand still
Can Shaka do a heelflip
Can Paul Kruger do a Smith grind?
Can Cecil Rhodes do a tail-slide
All the way to the Suez canal?

Look forward, look back, or look away
Things don’t look so bad today
When time suddenly pauses

Lukas likes to read
About history’s history
About mummies and pyramids
About what’d been before we were there
Can Ramses do a kickflip
Tutankhamun a feeble grind?
Can Cleopatra make a drop-in
From Cairo to the Cape?

Wind, water, earth and fire
Things here don’t seem so dire
When time suddenly pauses
Look forward, look back, or look away
Things don’t look so bad today
When time suddenly pauses

[10] WITCH FROM THE KAROO

Personally I don’t think Lavinia is a witch
Even though all the others around here do
She often plays the lead in scary stories
In this small town in the Karoo
She has seven cats and pitch black boots
Telescope on the balcony and a raven on the roof

What does Lavinia read in the stars
What does she say to moon
Does she see patterns in clouds up high
That seem to pass all of us by?

Around here we cook everything until its grey
But Lavinia’s kitchen with spices makes cooking look like play
With bottles of quince and peaches and figs
And paper bags with pepper and rosemary twigs

What does Lavinia read in the stars
What does she say to moon
Does she see patterns in clouds up high
That seem to pass all of us by?

She invited me in, one winter afternoon
Stirred a pot of tea with a wooden spoon
Talked about Cape Town, long ago
Her life there and how she’d come to know
Writers and actors and dancers and painters
And a very close friend, she was so special
But before she could even finish her story
I heard my father knock on the door

What are you doing, in this Karoo Town
Lavinia, where nothing ever happens
Do you see patterns in the clouds up high
That seem to pass all of us by?

[11] UMASIZAKHE

Your brakdak house on a Karoo mountain side
Shutters on the windows for blinding light
Child who loves to read, child who loves debate
Once you start speaking things will have to change

Thina sizwe se Afrika
Sikalel’ umhlaba wethu
Thina sizwe se Afrika
Sikalel’ umhlaba wethu

Guest of the state in a house on the island
Laws passed each year to keep your words silent
Words too dangerous for people to read
Words too powerful to be passed on freely

Thina sizwe se Afrika
Sikalel’ umhlaba wethu
Thina sizwe se Afrika
Sikalel’ umhlaba wethu

With Ma Zondeni you rest outside of town
To comment I can’t find words of my own

Thina sizwe se Afrika
Sikalel’ umhlaba wethu
Thina sizwe se Afrika
Sikalel’ umhlaba wethu

[12] MY PROMISE

For you I can’t promise the world
But perhaps a few simple words
I can also not promise the moon
But perhaps a modest tune
I’ve very little influence, and even less talent
But I have coffee pot, a campsite, and a tent

I promise you restful days
I promise you a place to hide away

I can’t promise heavens and earth
But I know the way to a desert well
I can’t even promise you the sea
But there are so many stories I can tell

I promise you a winter blanket
I promise you a lamp and a candle
I promise you restful days
I promise you a place to hide away

I have few possessions
But plenty of books
An abundance of music
For whichever mood
I know a few recipes
For pancakes and bread
More than this I can’t offer
I confess from the onset

I promise you a winter blanket
I promise you a lamp and a candle
I promise you restful days
I promise you a place to hide away

© Andries Bezuidenhout

 

Bazaar punk – Brixton Moord en Roof Orkes

Bazaar punk is die Brixton Moord & Roof Orkes se vierde album. Die album is geskryf, verwerk en opgeneem rondom agt tracks wat Drikus “Brixton” Barnard kort voor sy dood in 2015 opgeneem het as konsepte vir ‘n volgende album. Andries “Roof” Bezuidenhout sou daarna luister en antwoorde daarop komponeer. Die tracks was rofweg en vinnig opgeneem, met stem en nylonsnaarkitaar wat deur ‘n enkele mikrofoon opgeneem is, bloot as luisterkopie vir Andries. Dis nooit bedoel as finale opnames vir ‘n album nie. Weens die spontane aard van die opnames en ten spyte van die swak klankkwaliteit, is Drikus se vocals delivery droog, rou en eerlik.

Na Drikus aan breinkanker dood is het die tracks vir jare op Andries “Roof” Bezuidenhout en Gerhard Barnard (bekend as Kapelaan Pat Plank in die band en Drikus se ouer broer) se hard drives gelê. Nie een van hulle het die moed gehad om daarna terug te keer nie.

In Mei 2021 was daar nog ‘n skok. Die band se drummer Louis Graham is aan Covid-19 oorlede. Louis en Drikus se dood het die oorblywende lede van die band laat besef dat ‘n mens maar moet doen wat jy kan terwyl jy nog asemhaal: dat jy moet aanhou beweeg en geraas maak, om Jan Rabie buite konteks aan te haal.

Andries, Gerhard en Ockert “Moord” Greeff (een van die band se stigterslede), wat in Montreal, Kanada woon, het op WhatsApp begin praat oor die moontlikheid van ‘n volgende album. As ‘n eerste stap het Andries begin om Drikus se agt tracks te restoureer. ‘n Program genaamd SpectraLayers is gebruik om die stem van die kitaar te isoleer en die gesuis op die digitale tracks te verminder. Die tracks is heen-en-weer gestuur – tussen Alice (waar Andries woon), Pretoria (waar Gerhard woon) en Montreal (waar Ockert woon). Al drie het studio’s by die huis waar hulle klank kan opneem – in Andries se geval stem, baskitaar, akoestiese kitaar en keyboards; vir Gerhard elektriese en akoestiese kitaar; vir Ockert drums, wat hy met ‘n enkele stereo-mikrofoon in sy kelder en in sy Montrealse band se rehearsal-kamer opgeneem het.

Hulle het ook begin om antwoorde op Drikus se agt tracks te skryf, met iemand wat terugkeer na die dorp waar hy grootgeword het as tema. Hierdie sewe addisionele tracks het hulle ook heen-en-weer gestuur en verwerk. Andries het die album gemeng en voor die tracks gefinaliseer is, is dit aan Willem Möller vir kommentaar en advies gestuur. Willem het die meesters van die finale tracks by Sharp Street Studio in Glencairn behartig.

Die resultaat is ‘n nuwe Brixton Moord & Roof Orkes album met vyftien tracks – “Bazaar punk”.

Stream of download hier.

Produksie

Brixton Barnard: Stem
Roof Bezuidenhout: Stem, akoestiese kitaar, baskitaar, keyboards/programmering, meng
Moord Greeff: Drums
Kapelaan Pat Plank: Elektriese en akoestiese kitaar
Willem Möller: Advies en mastering

Brixton Barnard se stem is in 2014 in Mogale City (Krugersdorp) opgeneem, die res van die album tussen Junie en November 2021, in Alice, Pretoria en Montreal opgeneem. Op 28 Januarie 2022 vrygestel deur Dikeni Records.

Bazaar punk word opgedra aan Drikus Barnard en Louis Graham.

Media

Rapport, 2 Januarie 2022

BAZAAR PUNK – BRIXTON MOORD & ROOF ORKES

[1] DIE SESDE DAG SE EERSTE BEWEGING

Met ʼn Omo-advertensie op die stasie se brug
Verwelkom my tuisdorp my terug
Ek soek bekende gesigte op die perron
Maar dis net laatnag se lywe, net oggend se son
My Liena, my Liena

Hierdie strate van ons het ek lank terug geloop
Hier en daar lê ʼn memory gesloop
Daar is winkels wat moes sterf vir ʼn ander se droom
By die bicycle shop word nou rokke gesoom
My Liena, my Liena

“Vars vis” lieg ʼn plakkaat by die kafee
Dié is mynhoop se wêreld, ons is ver van die see
Ek settle vir Pecks se anchovies op toast
My waitress bring koffie, she is a beautiful hostess
Liena, my Liena

Haar lyf nog vol lente, dit kan by mens spook
Sy vra of ek sal omgee om buite te rook
Beëindig die verhouding met papiertjie en lint
Gratuity in ruil vir een peppermint
My Liena, my Liena

Stop vir ʼn haircut op die pavement
Die barber vra: “Hoe gaan dit?” Ek sê: “Voor die wind,
“Short back and sides en hou maar die top”
He says: “No my brother, then you look like a mop”
My Liena, my Liena

Knip-knip in pare, die skêr se lem
Hy sê dat Orlando die sokker gaan wen
Sy radio skree luidkeels, ek luister maar saam
Tap selfs my voet al ken ek van skaam
My Liena, my Liena

My Liena my Liena
My Liena my Liena
My Liena my Liena
My Liena my Liena
My Liena my Liena
My Liena my Liena
Jy sluimer nog seker, sesde dag het begin

(Woorde en musiek: Brixton Barnard)

[2] DUIWELSBROOD

Daar’s ‘n skeur in jou hart
En jy spoeg na die son met geen rede
Die onontbeerlike donker
Die donker wat kom
Kom ongenooid, stiptelik
Noukeurig, in onwelkome groet
Met intieme naakstudies van jou gees
Jou gees en jou bloed
Jou bloed

Hul arbitreer jou beginsels
Jou nood en die taal uit jou mond
Daar is geen kwytskelding vir jou wanorde
Op hierdie opper-allerheilige
Heiligste grond

Daar is samerot in die kelders
En elders in ons soewereine staat
Trap der jeugd Nederduits-Gereformeerd
Literatuur vir die lumpenproletariaat
Ontbind tot in eenvoud, slot en einde van eie wil
Hoereer na vreemde gode en vryheid
As ons kon
As ons sou kon
As ons sou wou
As ons sou wou

Staan rotsvas in jou kruistog
Na die ongerepte vrou
En onstuitbaar in jou peiling
Deur die storm koers te hou
Na die blou-oog debutante
Met die kuislike dekreet
In die passievolle arms
Van die blonde kategeet

Staan kop-uit bo die skares
Hou jou liggie helder skyn
Jou skippie op die water
Vaar voort totdat jy rustig
In bewustelose, onvoldane
Tranerige nietigheid verdwyn

So kom kniel hier langs my, dienskneg
Ons toegewyde slaaf
Aan die dinge wat jou kortkom
Kan ons nog ‘n bietjie skaaf
En slyp aan jou fasette
Ons rowwe edelsteen
Maak toe jou oë, buig jou hoof
Kom dan nou
Ontvang gods rykste seën

(Woorde en musiek: Kapelaan Pat Plank)

[3] WHOLESALE EMPORIUM

Ahmed en son se wholesale emporium
So baie te sien hier, waar sal mens begin
Daar is altyd ʼn man met ʼn baard en gewaad in die hoek
Daar is altyd ʼn vrou met daai mysterious look

Wette bedek haar van onder tot bo
Maar sy lewe defiant, mens sien dit in haar oë
Sy los als aan verbeelding, verbeelding dié ken ek ook
Ek sien al die aand en ek sien al die dans, die wierook

Ek sien hoe die ritme sagkens kom rus op haar heup
Ek sien al haar hande, ek voel al haar greep
Kamers vol glinster, ʼn doolhof gemaak van satyn
Jy kan jouself verloor, jy kan spoorloos verdwyn

Ahmed en son se wholesale emporium
Dis hoogtyd dat ek uit al hierdie ou klere klim
Lankal geweet dit is tyd vir ʼn grênd overhaul
Die klap van my vingers moet al die shots call

Soek ʼn suit soos Belushi, ja pikswart nes my bril
Soek ʼn hemp met ʼn collar, maar sonder die frills
Chelsea se stewels, ʼn hoed om dit als af te rond
Gooi dit als op die toonbank en nou praat ons pond

“The shoes are six hundred, but I’ll give it to you for four
Twenty percent on the suit now, my friend, you know that’s a score
I’ll throw in some cufflinks, a pair of matching socks too
It’s all handmade material and it’s double knitted too.”
Ahmed en son se wholesale emporium

(Woorde en musiek: Brixton Barnard)

[4] MET MAIN REEF ROAD LANGS

Hy was te lank ingeperk deur berge en die see
Verfynde fynbos en ontwerpersrooibostee
Nou ry hy noord deur die Karoo en die Vrystaat
Na waar hoogoond en skoorsteen oor die Hoëveld waak

Deur Beaufort-Wes en Bloemfontein
By Brandfort, Welkom en Vanderbijl verby
By Grassmere betaal hy om deur te kom
By Soweto voel hy die eerste oggendson

Wat het hy verloor as hy met Main Reef Road langs ry?
Iets wat hy moet vind het skynbaar padlangs verdwyn
Waarna soek hy van Springs tot Randfontein?

Nou’s hy weer terug op die Witwatersrand
Met die bekende reuk van winter en veldbrand
Oos-Rand Wes-Rand, hier’s hy nou
Waar kragdrade steeds oor mynhope waghou

Almal hier kom mos eintlik van elders
Kelners, bankiers, hustlers en delwers
Sy anker ‘n steen in Braamfontein begraafplaas
Die M1 se draaie en die torings as sy kompas

Wat het hy verloor as hy met Main Reef Road langs ry?
Iets wat hy moet vind het skynbaar padlangs verdwyn
Waarna soek hy van Springs tot Randfontein?

Op Robert Broom delf hy in die verlede
Kom op Beyers Naudé weer aan in die hede
Dink aan jou saam met die flikkerlig
Se ritme en die ligte van Mandela-brug

Wat het hy verloor as hy met Main Reef Road langs ry?
Iets wat hy moet vind het skynbaar padlangs verdwyn
Waarna soek hy van Springs tot Randfontein?

(Woorde en musiek: Roof Bezuidenhout)

[5] VOETSTOOTS

Vir ʼn goeie plek moet jy vroeg op wees
Jy moet als uithaal voor die son, ou bees
Bring jou yskas, bring jou TV
Bring jou toolbox, jou hele CV
Daai exercise bike het jy nog nooit getrap
Jou vrou het nog nooit met daai masjien gelap

Bring die hosepipe uit die tuin
Paving het die gras laat kwyn
Bring die harke, bring die graaf
Boormasjien, elektriese skaaf
Verkoop dit als voetstoots

Ek het een honnerd, ek het twee honnerd, ek het drie honnerd vier
Ek het vyf honnerd, ses honnerd, sewe honnerd, ag
Ek het nege honnerd, tien honnerd, elf honnerd, twaalf
Ek het dertien honnerd, veertien honnerd, vyftien honnerd, ses
Verkoop dit als voetstoots
Verkoop dit als voetstoots

Jy moet altyd weet teen wie jy bie
Jy moet die kopers ken, die wie is wie
Ou Jaap like om ‘n prys op te jaag
Jy moet hom double bluff, voor wen kom waag
Luister my vriend, as jy geld wil spaar
Sit jou emosies hier en jou beursie daar

Want hul’s uitgeslape, wolf tussen skape
Verkoop graag beeskak as rape
Jy moet dit als inneem, jy moet dit raak kan sien
Jy moet mooi oplet, jy moet jou brood verdien

Ek het een honnerd, ek het twee honnerd, ek het drie honnerd, vier
Ek het vyf honnerd, ses honnerd, sewe honnerd, ag
Ek het nege honnerd, tien honnerd, elf honnerd, twaalf
Ek het dertien honnerd, veertien honnerd, vyftien honnerd, ses
Verkoop dit als voetstoots
Verkoop dit als voetstoots

Boeke blaaie, geel gelees
Een ou rusbank, goed gekneus
Filosowe in ‘n boks
Die Rolling Stones se Hot Rocks
Radio wat nog plaat kan speel
Kon dit alles tape en met jou deel

Yo-yo, hoola-hoop
Ice cream se primitiewe scoop
Monopoly en Twister ook
Kyk hoe gister nog by ons spook
Verkoop dit als voetstoots
Verkoop als voetstoots

(Woorde en musiek: Brixton Barnard)

[6] STOFDORP

By die eerste stopstraat
In die klein stowwerige dorpie
Waar hy sonder geskal van trompet
In die wêreld ingeglip het
Sien hy die ou vrou en die ou man
In die klein, skewe bakkie raak
Oorkant hom
Aan die ander kant van die stopstraat

Sy met ‘n glimlag van oorgee
Na soveel jare van sukkel
Hy met ‘n grynslag van swak sig
Agter die stuur van die klein, skewe bakkie

By die tweede stopstraat
In die klein, stowwerige dorpie
Waar hy sonder geskal van trompet
In die wêreld ingeglip het
Sien hy in sy truspieël
Die klein, skewe bakkie rukkerig vorentoe skraap
Daar ver agter hom
By die eerste stopstraat

Sy met ‘n glimlag van oorgee
Na soveel jare van sukkel
Hy met ‘n grynslag van swak sig
Agter die stuur van die klein, skewe bakkie

By die laaste stopstraat
In die klein, stowwerige dorpie
Waar hy sonder geskal van trompet
In die wêreld ingeglip het

Sien hy ‘n man oorkant die stopstraat
In ‘n blink, nuwe, swart kar aankom
En hy trek sy oë op skrefies
En steek sy hand uit na die vrou langs hom

Sy met die glimlag van oorgee
Na soveel jare van sukkel
Hy met ‘n grynslag van swak sig
Agter die stuur van die klein, skewe bakkie

Dis nou hy met ‘n grynslag ‘n grynslag van swak sig
Agter die stuur van ‘n klein, skewe bakkie
Dis nou hy met die grynslag, die grynslag van swak sig
Agter die stuur van ‘n klein, skewe bakkie

Sy met die glimlag van oorgee
Na soveel jare van sukkel en swig
Hy met ‘n grynslag van swak sig
Agter die stuur van die skewe bakkie ingewig

(Woorde: Moord Greeff, musiek: Roof Bezuidenhout)

[7] ROER

Henne wat kekkel om ʼn tafel kloek kloek
Opgeblaasde plastiek om elke koek
Party is meesters met vetkoek en mince
Als gemaak met liefde, die kerk vat die wins

Ek sê roer die suiker en kaneel
Die deeg staan styf in die plat pan
Koop koffie, kerrie en ‘n rys
Daar’s vars pastei vol wille vleis

Die Consol jar versmoor die vrug
Om vir altyd saam met stroop te rus
Ek wens ons was ook ingelê
Gee nie om wat jou mamma daarvan sê

Wanneer laas was daar souskluitjies in jou kombuis
Wanneer laas het jou oond gevoel hoe brood kan rys?
Sit neer die Rooi Rose, lees Kook en Geniet
Two minute noodles is pure verdriet

Hul staan by die vendusie, elke kerk kry hul beurt
Behalwe die Boeddhiste, niemand wil daai kak eet
Die NG, Hervormd, Pinkster, AGS
Die Volle Evangelie, I forget the rest

Maar roer die eiers en die spek
Die vetjies kan so lekker trek
Die oliebol is mooi gevleg
Die man se maag die middelweg

Sagte brood met harde kors
Sousie op jou boerewors
Klapperballe, moskonfyt
Waatlemoen om aan te byt

Wanneer laas het ek vir jou resep gewys
Wanneer laas het ons saam gebak in jou kombuis?
Bring die potte panne, nou toe, laat ons kook
Ek kry die kaste oop na ʼn moerse gespook

Wie presies maak deesdae ouma se beskuit?
Ek weet sy is lankal landuit met ʼn moerse profyt
Maar hier glo ons nog altyd in kwaliteit
Hier vat ons nie shortcuts, oor niks is ons spyt

Ek sê roer die suiker en kaneel
Die deeg staan styf in die plat pan
Koop koffie, kerrie en ‘n rys
Die Consol jar versmoor die vrug
Om vir altyd saam met stroop te rus
Ek wens ons was ook ingelê
Gee nie om wat jou mamma daarvan sê

Wanneer laas was daar souskluitjies in jou kombuis
Wanneer laas het jou oond gevoel hoe brood kan rys?
Sit neer die Rooi Rose lees Kook en Geniet
Two minute noodles is pure verdriet

(Woorde en musiek: Brixton Barnard)

[8] DIE GROOT SKA-BENGA

Sy lyk so fly-fraai, sy sê sy sal my leer
Sy sal my alles wys en ek moet net probeer
Sy sal my optel Vrydagmiddag net na werk
Ek sê, nee mooi man ek sal reg staan op my merk
Wine en dine en sixty nine dis fine
Ek is die groot ska-benga

Sy’t sulke groot oë wat deur jou lyf kan kyk
My kop is vol van prentjies hoe sy sonder klere lyk
Geskape soos ‘n kruiwa, baie seker van haar saak
Ek’s vasberade om ‘n diep indruk te maak
Up for the challenge, ek’s daar
Ek is die groot ska-benga

Ek’s die master van disaster, ek’s geharde hartedief
Ek’s die meester van die peester, ek’s Le Coq Sportif
So check my uit, maar staan net wyd en hou by as jy kan
Ek ken die moves broer, ek werk hom met ‘n plan
Smooth operator, see you later
Ek’s die groot ska-benga

Sy doen ‘n sexy paaldans toe begin die ritueel
Binne vier sekondes flat sit ek met leiband om die keel
Sy sê daar is ‘n kodewoord, ek moet hom nie vergeet
Ek sê dis lekker so, al is dit bietjie weird
In for a penny or a pound
Ek is die groot ska-benga

Sy gryp my aan my hare vas en fluister in my oor
Ek dink dit was die wagwoord, maar ek kon nie lekker hoor
Sy vra of ek van pyn hou en ek wys haar my tattoo
Sy sê ag dit is niks nie, ek sê what you gonna do
Ek’s getrein op pyn en cane
Ek’s die groot ska-benga

Sy trek ‘n snaakse harnas aan en ek wil nog protesteer
Maar sy gee ‘n paar tree terug, begin haar aanloop by die deur
Ek knyp so hard as wat ek kan en vra nog hulp van bo
Verhale van my lewe rondomtalie voor my oë
Inwendige beserings, pyn en lyding
Sy’s die groot ska-benga

Vir twee en veertig ure lank het sy my gal gewerk
En met ‘n tweede asem Sondag toe sy terugkom van die kerk
Sy vra toe ook so ewe of sy my taxi kan betaal
Ek sê, nee, dis beter as die medics my kom haal
En hou maar die gebeure tussen ons
Ek was die groot ska-benga

(Woorde en musiek: Kapelaan Pat Plank)

[9] GETROU AAN DIE WIT BAKSTEENGEBOU

Op die hotel se stoep sal jy niemand hoor roep vir ʼn ronde
Waar ‘n Fox terriër lank terug geslaap het lê nou net ‘n been
Die stoele is leeg die tafels word nie meer gedek nie
Daar is niemand verdiep in ‘n gesellige gesprek nie

In die voorportaal sukkel ‘n TV-verhaal met reception
Daar’s iets fout met die kabel se male en female connection
Hartseer kuns op die muur, but its hardly worth a mention
Die klerk het nie werk nie, the hours they feel like detention

Sy lees maar boeke van Mills en boeke van Boons, sy is romanties
Studeer deur Unisa en droom van ‘n visa na elders
Sy’t ‘n chocolate en ‘n ruiker in ruil vir ‘n spyker reputasie
Deesdae almal se vloerlap, ‘n groot grap vir monde wat fluister

Ek groet haar ordentlik, weet nie of sy my onthou nie
There once was a time when I wished she was mine, maar dit is lank terug
Op die kroeg sit ou Sarel waar ek hom sewe jaar terug gelos het
Op die plek waar ons sorge met shooters by die dosyn gepos het

Hy sê, hoe gaan dit ou maat, daar is niks om te baat as mens kla nie
Dis sy vroeë pension van die myn wat stadig verdwyn oor die counter
In die huwelik getree, maar sy gat afgevee aan beloftes
Ja net twee jaar gehou voor dit alles moes vou in ‘n streekshof

Nou sit hy maar hier, sy breakfast is bier en sy lunch ook
Hy sê, almal is weg, ja, die dinge lyk sleg vir die hotel
By die water, by die mall, sit hul plekke propvol op ‘n Saterdag
Sarel bly maar getrou aan die wit baksteengebou, hoe dan anders?

Die kamers is vol, maar die spoke betaal nie hul rent nie
Die einde wat wag is nie mooi soos ‘n Hollywood prent nie
Die drive-in is dood, slush puppy is SPCA toe
Hy sê, nou toe, laat ons loop, by die off-sales koop ons ‘n bottel

En die bome staan paraat, die denne se granaat lê die straat vol
Hy sê hy’t charcoal en ‘n grid en ‘n flatty om te split, ons kan saam braai
En op sy balkon lyk die middag nou net te helder

(Woorde en musiek: Brixton Barnard)

[10] LIENA MONDEGREEN SE FILOSOFIE

Ek is die skewe een
Die skeel een
Dis vir mooi so
Dis vir my goed so

Wie wil nou altyd gelukkig wees
Altyd perfek wees
Altyd aan die pronk wees
Spekvet van al die geluk wees?

Ek is krom en skeef
En nou is ek op dreef
Dis vir mooi so
Dis vir my goed so

Wie wil nou altyd gelukkig wees
Altyd perfek wees
Altyd aan die pronk wees
Spekvet van al die geluk wees?

Ek is die knoffelasem
Die nat ruit wat wasem
Dis vir mooi so
Dis vir my goed so

Wie wil nou altyd gelukkig wees
Altyd perfek wees
Altyd aan die pronk wees
Spekvet van al die geluk wees?

Ek is kwalik meer as spelfout
‘n Lied wat verkeerd gehoor word
The moon that went behind the clouds
The moon that wept behind the clouds
The moon that’s wet behind the clouds

Wie wil nou altyd gelukkig wees
Altyd perfek wees
Altyd aan die pronk wees
Spekvet van al die geluk wees?

Die verkeerde woord is waar ek skuil
Want dit is waar die maan kan huil
En dis mooi so
Dit is vir my goed so

Wie wil nou altyd gelukkig wees
Altyd perfek wees
Altyd aan die pronk wees
Spekvet van al die geluk wees?

(Woorde: Moord Greeff, musiek: Roof Bezuidenhout)

[11] DIE SESDE DAG SE TWEEDE BEWEGING

Mense pak op, die vendusie is klaar
Die meeste trek maar laer by die Spar
Tjoklits vir mammie, biltong vir pa
Sweets vir die kinders wat die sakke help dra
My Liena, my Liena

Steaks groot soos Texas, sakke vol ys
Bier voor die branfien, mens moet jouself pace
Armes wat maar buite rondstaan
Die land en sy kontras sal ek nooit verstaan
My Liena my Liena

Silent gebedjies om die lotto te wen
Om net soos ʼn ryk man in chloor te kan swem
Ek speel ook met nommers, leef met die hoop
Om eendag vir jou ʼn groot huis te kan koop
My Liena, my Liena

Terug op die pavement tussen all sorts
Mense gesellig, kratte vol quarts
Later vandag word die kuier ʼn lem
Kots en verdriet en bloed wat saam swem
My Liena, my Liena

Counterfeit nik-naks in sakke gepak
Die spaza is besig, goed vlieg van die rak
Ek vra vir draw, ja, ʼn sigaret los
Kan nie glo wat ‘n pakkie jou deesdae kan kos
My Liena, my Liena

Ja, party van ons gaan maar hoes-hoes hier uit
Ander neem ʼn cous-cous en vegan besluit
Gister is dood en môre is gesluit
All that now matters is that we’ve got a date
My Liena, my Liena

My Liena my Liena
My Liena my Liena
My Liena my Liena
My Liena my Liena
My Liena my Liena
My Liena my Liena
Mammon se sluimer bring Saterdag se rus

(Woorde en musiek: Brixton Barnard)

[12] DEURNAGTREIN KAAP TOE

Krugerstraat se perron, ek en Liena wat lag
Vir passasiers en portiers wat op die deurnagtrein wag
Tasse deur die venster van ons tweedeklas koepee
Spoorlyn langs Kaap toe, Liena, net ons twee

Klerksdorp, Christiana, of Warrenton
Iewers sonder bagasie het jy afgeklim

Hittegolwe vlaktes, aandwind koel af
Die klap van wiel op spoor deur die Karoo in die nag
Hierdie wa ‘n wieg, jy op die bank langs my
Die ontbytghong lui, maar waar is jy

Kimberley, De Aar, of Hutchinson
Iewers, sonder bagasie, het jy afgeklim

Ek kon sien jy wou iets sê, maar jy’t toe weggedraai
Wat kan mens nou sê as jou woorde so wegwaai?

Laingsburg, Worcester, of Wellington
Iewers, sonder bagasie, het jy afgeklim
Laingsburg, Worcester, of Wellington
Iewers, sonder bagasie, het jy afgeklim

Klerksdorp, Christiana, of Warrenton
Kimberley, De Aar, of Hutchinson
Laingsburg, Worcester, of Wellington
Waar eindig ‘n spoorlyn en waar’s die begin?

(Woorde en musiek: Roof Bezuidenhout)

[13] PIERNEEF-BLOU

Hy bly nou in ‘n woonstel bo ‘n kafee
Dis die meeste wat sy beursie vir ‘n landlord kan gee
Die meubels wat hul hier gelos het kan hy maar hou
Die blou bed word ‘n bank as jy dit vou

Eskom moet maar fokof, die geyser mag heeldag loop
Hy lees in die koerant hoe die regering miljoene stroop
Dit los hom ongemaklik, dit los hom omgekrap
Hy wonder oor die toekoms en die pad wat die land stap

En die lig, die lig, die lig is Pierneef-blou
Dis ‘n kleur waarvan hy nie regtig hou nie
Afrika se son skyn net te blink
Oor die karre in die straat, oor die ou dak se sink

Hy hou nie van die taxi’s, hy hou nie van die middelklas
Hy haat die botterbul van sy eie spierwit ras
Hy haat emigrasie, Brittanje, Australië ook
Hy haat dit dat sy eks se borste nog by hom spook

Hy voel fokol vir oranje, hy voel fokol vir blanje blou
Nkosi sikelel’ en Die Stem kan hul ook maar hou
Hy hou nie van Mandoza, hy hou nie van Theuns Jordaan
Hy hou nie van sy vakansies kleintyd in ‘n karavaan

En die lig, die lig, die lig is Pierneef-blou
Dis ‘n kleur waarvan hy nie regtig hou nie
Afrika se son skyn net te blink
Oor die karre in die straat oor die ou dak se sink

Hy hou van donderstorms en die spore van ‘n trein
Hy hou van mense wat e-tol ondermyn
Hy hou van Hank Williams, the moon wept behind a cloud
Bonnie Prince Billy, hy hou ook van Johnny Dowd

Dit was seker fotoboekies, dit was seker maar Ben Brand
Dit was seker James Phillips en sy hoed se breë wand
Dit was seker maar something in Sundays you feel alone
Dis seker maar sy lot, ja, no direction home

Hy hou van die lente as die bytjies die blomme roep
Hy sit op sy balkon al voel dit soos ‘n stoep
Hogehak se skoene loop nou die strate vol
Hy trim maar aan sy ferns en sy whiskey glas is vol

En die lig, die lig, die lig is Pierneef-blou
Dis ‘n kleur waarvan hy nie regtig hou nie
Afrika se son skyn net te blink
Oor die karre in die straat, oor die ou dak se sink

(Woorde en musiek: Brixton Barnard)

[14] VAL

Ek’s jammer dat ek sommer so
Met die deur in die huis val
Dat ek nou weer aan jou dink
Is seker net toeval

Dit val my op dat mense soos ons
Beter met dans as met stap is
Dit val my op dat mense soos ons
Beter met sing as met praat is

Ek skryf mos op papier
Jy skryf in jou kop
Papier verslaan of verval
En notaboeke raak op

Dit val my op dat mense soos ons
Beter met dans as met stap is
Dit val my op dat mense soos ons
Beter met sing as met praat is

Twee brûe het jy verbrand
Vir elke een wat ek wou bou
Maar daai pad het nie brûe nie
Net ‘n kruispad die pad van rock ‘n roll

Dit val my op dat mense soos ons
Beter met dans as met stap is
Dit val my op dat mense soos ons
Beter met sing as met praat is

Lokval van woorde bouvallige klank
Met snaar en pedaal weef ons al lank
Iets wat soveel hegter is
As enige familieverband

Dit val my op dat mense soos ons
Beter met dans as met stap is
Dit val my op dat mense soos ons
Beter met sing as met praat is

Met voete wat soos ons s’n dans
Struikel mens neer
En as jy eers begin val het
Is daar niks wat jou kan keer

Dit val my op dat mense soos ons
Beter met dans as met stap is
Dit val my op dat mense soos ons
Beter met sing as met praat is

Soms noem ons onsself digters
Maar meestal val ons vas in woorde en taal
Mens vind dit moeilik om woorde te vind
As jy konstant so vryval

Dit val my op dat mense soos ons
Beter met dans as met stap is
Dit val my op dat mense soos ons
Beter met sing as met praat is

Maar toe val jy weg en eensklaps en lig
Met ‘n halwe groet en ‘n vraag oor jou gesig
Struikel jy steeds aan die ander kant?
Sê groete vir ou Louis en vir Paul van der Zandt

(Woorde en musiek: Roof Bezuidenhout)

[15] RYM

Hierdie dorp is met heimwee omhein
Vrot mielies in die silo’s
En tering in die myn
Die duiwel het Jesus
Se plek gevat in die wyn
Na die houe by die troue
Moes polisie die saal ontruim
Hierdie dorp is met heimwee omhein

Ek was ‘n skugter digter
In ‘n literêre woestyn
Geworstel met wiskunde
Maar pappa, kon ek rym
Maar is jy effe anders
Word jou pogings daagliks ondermyn
Spoeg hul graag na jou kant
Word jy verneder en verklein
Hierdie dorp is met heimwee omhein
Hierdie dorp is met heimwee omhein

As die donker dag gepleit het
En die son nog moes besluit het of sy wou skyn
Was my oë al lankal wawyd
Met woorde uit die taal uit in my brein
Voor die wasem nog geruit het
Of die ketel mooi gefluit het soos ‘n trein
Voor ons koffie en beskuit het
Marmelade toast gebyt het was dit plein
Hierdie dorp is met heimwee omhein
Hierdie dorp is met heimwee omhein

Toe ons tafel en gebed het
En ek skelm gesigaret het, kom daar ‘n sein
Dit was Monitor se nuus ‘n
Gesin het in ‘n sinkgat verdwyn
Ons het konstabel Elias
Wat eerste op die toneel was op die lyn
Vir ‘n misdaad soos die
Is hy en sy span net nooit getrein
En die dorp is met heimwee omhein
Hierdie dorp is met heimwee omhein
Hierdie dorp is met heimwee omhein
Hierdie dorp is met heimwee omhein

Bravade, tou en flitslig
Maar die soektog en sy geesdrif het gou gekwyn
Die gat was net te wyd
Diep en donker, soos ‘n drein
Hierdie dorp is met heimwee omhein
Die honde sing die koortjie
Ek help maar met die refrein
Die kafee het nie John Rolfe
Nou rook ek maar Rembrandt van Rijn
Ek kon iewers in die song
Nog ‘n sin gebruik wat eindig met die woord “pyn”

(Woorde en musiek: Brixton Barnard)

© Brixton Moord & Roof Orkes

Derde golf – gedigte uit Somerset-Oos (album)

ʼn Album met gedigte deur Mercy Kannemeyer, Salvia Ockhuis, Valda Jansen, Lydia Gittens en Andries Bezuidenhout, opname en musiek deur Andries Bezuidenhout

Vrygestel deur die Jakes Gerwel-stigting en PEN Afrikaans

Beskikbaar op YouTube, Apple Music, iTunes, Spotify, Deezer, Amazon, Tidal, ens.

Agtergrond

Ses skrywers, waarvan vyf gedigte ook skryf, woon vir ʼn maand in ʼn twee eeu-oue huis in een van die Oos-Kaap se historiese dorpe, oftewel Somerset-Oos. Dít te midde van ʼn grendeltoestand en aandklokreël as teenvoeter vir die derde vlaag Covid-19 infeksies. ʼn Voormalige president word tronk toe gestuur, vir drie dae brand winkelsentrums en fabrieke. Die inwoners probeer om op hul skryfwerk te fokus – ʼn roman, kortverhaalbundels, ʼn jeugroman, ʼn digbundel – maar wonder ook oor wat rondom hul aangaan.

Gesprekke oor aandete, oor skryf, oor als wat besig is om te gebeur. Hulle gaan gemeenskapsentrum toe om ingeënt te word, gaan stap gemasker deur die dorp. Meestal skryf hulle in hul kamers. ʼn Idee begin posvat, die moontlikheid van gedigte opneem, dalk saam met musiek. Aanvanklike twyfel en irritasie, maar dan meld gedigte aan. Nuwe gedigte word geskryf, ou gedigte word uit die argief gehaal. In die versameling gedigte word iets van die tydgreep waarin hul hulself bevind weerspieël, maar ook iets om hul tyd saam mee te onthou.

Binne die bestek van ʼn maand word sestien gedigte opgeneem en musikaal verwerk – die resultaat is ʼn album getiteld Derde golf. Die album is in ʼn ruimte opgeneem waar mense al van 1827 (so ver vasgestel kan word) af woon. Daar word vertel van spoke wat deur die huis dwaal, van daar die verwysing in Valda Jansen se gedig na spoke wat van gedaante verwissel. Die sestien gedigte op die album is soms liries, soms ernstig, soms snaaks, soms kwaad, maar bowenal probeer hulle om spoke te besweer.

Links na regs: Andries Bezuidenhout, Valda Jansen, Mercy Kannemeyer, Lydia Gittens, Sarie Marais-Nell, Salvia Ockhuis

Digterlike temas

ʼn Deurlopende tema is die spanning tussen beskermde binneruimtes en die wêreld daar buite. Mercy Kannemeyer praat oor die intieme ruimte van liefde, maar ook oor hoe ons vanuit ons binnekamers met die wêreld deur middel van sosiale media omgaan – sy skryf oor Facebook, Twitter en Instagram. Sy spot en lag, maar onder die spot draai ʼn ernstiger duiwel rond. Só ook met haar gedig oor feminisme – derde golf feminisme of andersins – ʼn gespot met erns, maar ernstige spot.

Sommige van die gedigte praat direk oor die Covid pandemie, soos Salvia Ockhuis se gedig oor ʼn familielid wat in ʼn hospitaalbed aan die lewe probeer bly, aan ʼn respirator gekoppel. Een van haar ander gedigte – komende van ʼn verpleegster – is ʼn huldeblyk aan kollegas wat op die voorpunt van die linies die pandemie moet terughou.

Valda Jansen se gedig is op Somerset-Oos geskryf en handel oor ʼn wandeling deur die dorp met die plaaslike apteek as bestemming. Die dorp se stil, rustige atmosfeer word teenoor ʼn doodgewone maar traumatiese insident opgestel om iets van daardie spanning tussen ons intieme ruimtes en die wêreld daar buite vas te vang. Engele en spoke praat met die psigiese ervaring van daardie spanning, waarvan ons op ʼn manier sin moet probeer maak.

Lydia Gittens se twee gedigte is ook tydens haar verblyf in Somerset-Oos geskryf. Een handel oor die jeugroman waaraan sy werk, ʼn hermetiese en bondige opsomming van die boek wat besig is om op haar rekenaar vorm aan te neem. Die ander handel oor ʼn kerkgebou in Somerset-Oos, naby aan die Paulet-huis, met ʼn “Reg van toegang voorbehou” kennisgewing bo die deur. Inperking neem baie vorms aan.

Andries Bezuidenhout herinner homself aan tye toe ʼn mens kon reis – ʼn gedig oor ʼn treinrit in Duitsland, ʼn ander oor liefdesbriewe op lughawens. Een van sy gedigte is tydens ʼn rockfees geskryf (die idee van soveel mense op een plek nou ʼn vae herinnering) en praat oor voëls, bome, klippe en die mens se onvermoë om te midde van harde musiek te hoor wat hulle aan ons probeer sê.

Salvia Ockhuis neem een van haar gedigte op.

Musiek en klankontwerp

Die stemme vir die sestien gedigte is in die sitkamer van die Paulet-huis in Somerset-Oos opgeneem. “Dis ʼn pragtige akoestiese ruimte,” verduidelik Andries, “so ʼn groot vertrek, met houtplafon en vloerplanke, matte en sagte meubels.” Andries het ʼn tydelike ateljee met mikrofone en ander toerusting in die sitkamer opgestel, die gordyne toegetrek en ʼn vuur in die kaggel vir atmosfeer en hitte aangesteek. “In my navorsing oor die meng van klank het ek talle onderhoude met klankingenieurs op YouTube gekyk. Soveel van hulle maak die punt dat ʼn ateljee ʼn vriendelike ruimte vir kunstenaars moet wees. Kunstenaars moet gemaklik voel, sodat hulle van die mikrofone en tegnologie vergeet en sodoende eerder op woorde en die emosionele lading wat dit dra kan konsentreer.”

Die meeste van die gedigte is ʼn paar keer voorgelees en die beste weergawes is uiteindelik gebruik. Sommige is met ʼn klankbaan van tromme voorgelees, ander sonder enige musikale beplanning of begeleiding. “Van Mercy se gedigte is skreeusnaaks en mense in die vertrek het begin lag toe sy dit voorlees. Dit was so ʼn mooi en natuurlike oomblik, dat ek die gelag behou het. Ek dink dit dra by tot die atmosfeer,” sê Andries.

Met die musikale verwerkings wou Andries hê dat die musiek die woorde nie moet oordonder nie, maar eerder die tipe atmosfeer skep wat die inhoud van die gedig onderstreep. Valda Jansen se gedig bevat byvoorbeeld klank uit ʼn video wat sy tydens een van haar wandelinge deur die dorp op haal selfoon geneem het. “Ek was verstom oor die klankkwaliteit,” sê Andries, “as jy mooi luister hoor jy hoe koeie herkou.” Lydia Gittens se gedig oor die kerk is in ʼn katedraal geplaas en Andries se gedig oor die Duitse trein bevat klankgrepe wat op ʼn Duitse trein opgeneem is. “Ek wou landskappe of klankskappe maak waarin die woorde tuis kon voel,” sê Andries.

Wat die instrumentasie betref het Andries die kitaar in sy kamer in Paulet-huis opgeneem en die res is deur middel van digitale sintetiseerders en klankmonsters geprogrammeer.

Oor hierdie proses van gedigte in ʼn album omskep sê Mercy Kannemeyer: “Dit is vir my besonders cool dat poësie in ’n ander formaat (soos ons plaat) vasgevang kan word. Ek wil nou nie ons almal se beuels blaas nie, maar dit maak my opgewonde dat ons ons skryfwerk op hierdie manier kan deel, want dit maak (hopelik!) die speelveld vir poësie wyer. Jy hoef nie tradisioneel te debuteer nie en iets soos ons plaat maak dit duidelik dat dit heeltemal okay is om net pret te hê met poësie (vir my ten minste). Ek beskou myself glad nie as ’n digter nie; ek geniet digkuns en ek geniet dit om te skryf. Boonop voel ek moerse geëerd om saam met my Paulet-huismaats op ʼn plaat te verskyn.”

Die Jakes Gerwel-stigting se Paulet-huis in Somerset-Oos.

Bydraers

Mercy Kannemeyer is ʼn dokumentêre filmmaker, teater regisseur en draaiboekskrywer. Sy woon in Mosselbaai en was in Somerset-Oos om aan ʼn kortverhaalbundel te werk.

Salvia Ockhuis is ʼn kortverhaalskrywer en digter. Een van haar gedigte het pas die AVBOB digkuns kompetisie se derde prys verower. Sy woon in Kaapstad en was in Somerset-Oos om aan ʼn bundel kortverhale te werk.

Valda Jansen is ʼn joernalis, digter en skrywer. Haar roman “Hy kom met die skoenlappers” is met die Jan Rabie-Rapport-prys bekroon. Sy woon in Kaapstad en was in Somerset-Oos om aan ʼn volgende roman te werk.

Lydia Gittens het as skrywer kortverhale en liefdesromans gepubliseer. Sy woon in Pretoria en was in Somerset-Oos om aan haar eerste jeugroman te werk.

Andries Bezuidenhout is ʼn digter, musikant en skilder. Hy woon in Alice en was in Somerset-Oos om aan ʼn derde digbundel te werk.

Mercy Kannemeyer en Valda Jansen voor die Paulet-huis.

DERDE GOLF

1 · LIEFDE IS – MERCY KANNEMEYER

ice cream sonder brein freeze
soutwater in my mond
die titel van ’n opstelvraag
glitters op ’n birthday kaartjie met ’n surprise noot in
ekstra icing op die koek
’n pers rok na die matriekafskeid
’n hallo-drukkie en ’n hoe-gaan-dit?
Dis ook trane
sweet
bloed
kom

binne om te luister

liefde maak nie vol nie

maar dis warm.

2 · ODE AAN ONS LIEFDE – SALVIA OCKHUIS

Jare gelede het ons
ons name
in twee harte oor mekaar
op ’n akkerboomstam
uitgekerf;

jy het plegtig belowe
jou liefde vir my
sal ’n mooi skildery
van ons lewe saam verf

en dat dit sou bly lewe,
selfs nadat jy sou sterf;

jy het jou aai-hande
soms teer,
soms gulsig
oor die kontoere
van my gewillige lyf
in ’n ontdekkingstog
laat vaar

en met jou oë 
wat in myne staar
romantiese drome 
in my jongmeisiehart
gebaar:

ons weë saam
sou deur
helder sterre gaan
en in die landskap 
van ’n volsirkelmaan,
sou ons oorvloed
brood breek,
– oorstelp van liefde –
dit in mekaar
se wyn week.

Nou word
dié naskrif-gedig
in deurleefde inkverf
uitgekerf:

ons lewe was soms
skaars aan oorvloed,
ons had te dikwels
te min wyn

maar in my oë 
het jy die lig
altyd laat skyn

en al is my hande nou
bruin bevlek,
blou beaard,
verkalk aan’t bewe,

bly fier vir jou
my liefde lewe;

ek sal my bietjie brood
weer met jou breek,
my laaste leksel wyn
deur jou lippe dring,

met my mond die oorvloed 
van ons samesyn besing,

ek sal
die mooiste van my lewe
as ode
aan jou liefde bring.

3 · BEDAGS VERANDER DIE SPOKE VAN GEDAANTE – VALDA JANSEN

Ek sit in stilte
hier in Somerset Oos.

ek stap 
en kruis die stilste strate

bokke loop by my verby
koeie herkou op sypaadjies
langs leë wit kerke

die stilte druis 
tot in my kamer

ek nooi die spoke in
Soms slaap ek met die lig aan.
Wil julle nie liewers iewers anders wees nie? 

Ek raak allergies
vir al die wind en diere 
hier op Somerset Oos
en stap op ʼn oggend apteek toe

By al die stil strate kyk ek links en regs
en weer links
ek kruis die stille paaie

In die dag verander die spoke van gedaante

Ek kyk links en regs en weer links
Voor my lê die breedste wydste kruising

Ek sien die vroue van ver af aan die oorkant
hulle sit plat op die sypaadjie
ʼn kind lê en bak in die oggendson
op die muurtjie bokant hul koppe

ek nader die straat
waar ek moet oor.

alles is normaal
sereen, eintlik
ek is allesbehalwe bang

en loop oor die straat
oppad na die apteek wat niksvermoedend wag

ʼn engel moes tog saam met my gedwaal het

Ek kruis die stilste straat
op hierdie stille dorp 

ʼn engel maak my attent
in die middel van die stil straat
iemand jaag met ʼn leë minibussie van voor af
hy het sy flikkerlig onthou en draai haastig haastig
in dieselfde straat
op dieselfde plek
waar ek moet oor
hy vergeet om op die uitkyk te wees
en jaag reg op my af

maar ek verstar nie.
‘n engel fluister: hardloop hardloop

Die neus van die minibustaxi 
sekondes van my lyf af
sou my kop teen die grond kon klap
   maar het nie
sou my beendere in die stof vergruis het
    maar kon nie

Ek staan aan die oorkant by die sittende vroue en kyk
na die skreeuende bande. Die venster sak. ʼn Gesig loer uit van agter ʼn masker.
Sorry. I didn’t see you.

Ek raas vanaf ʼn veilige afstand
die vroue knik hul koppe in ʼn koor
die kind kyk verstar 

Die gesig herhaal: I didn’t see you.

En ek glo hom. Ek weet dit al te goed:
ek glip ongesiens oor baie strate
wat leeg en breed 
oneindig 
braak voor my lê
ek is onsiende onalsiende onaansienlik
ek glip ongesiens oor strate
waar vreemde vroue stilweg toekyk
stil-stil staar

Die skreeuende bande verdwyn
ek smelt saam met die stof in die lug
groet die vroue en die kind
draai om en stap apteek toe

en laat die engele begaan.

Laat ek maar nie meer alleen stap nie
Ek laat die engele begaan

4 · TRA-TRA-ENIGMA – SALVIA OCKHUIS

Winters woed die Tra-tra
kant en wal
na die brandgloed-somers 
deur die hart van Wupperthal;

maar watter doper het eens
op haar walle gestaan:
waar kry die mooi rivier
haar naam tog vandaan;

sy wat swanger 
aan geskiedenis dra:
hóé heet haar weet
so lig: Tra-tra

5 · WINDRYER – LYDIA GITTENS

Half op die grond
Half in die lug
Vry soos die wind
Sit die monsterkind.

Dood op die grond
Dood in die lug
Vas is die wind
Weg is die kind

                                          ʼn Nuwe jy  het begin’t

6 · MY FACEBOOK IS NOOIT TOE NIE – MERCY KANNEMEYER
(op bevel van Professor Marlene van Niekerk)

Die fabel van Facebook
is vir die mens ’n groot faktor.
Die fanatisme met Facebook
word oral in jou farinks afgeforseer.
Bietjie van als word op Facebook
geopenbaar:
die fat,
die feeks,
die fauna en flora,
die feitlike,
die f*@#^* ding steel my tyd
maar wanneer gaan my crush bietjie haar profile update?

Die feministe (Here, help my!)
die fetisje,
my vingers is al flenters ge-scroll,
maar tog bekyk ek
die formalisme,
die foutiewelike en fratsagtige spelling.
My brein is al fyn en
ag foeitog Vader
my professor gaan ’n floute kry,
ek sukkel om te rym, want
my Facebook is nooit toe nie.

7 · BEDINGING – SALVIA OCKHUIS

Jou naam staan opgeteken
in die Covid-19-register,
ʼn ventilator adem jou:

Maar jou naam eggo veral
in die bidgange
van my hart
waar ek
jou lewe bepleit,
die ononderhandelbare probeer beding:

ek sal
in elke spoor van jou trap,
kort-kort elke asem vir jou snak
en sweetdeurdrenk
jou covidkruis dra
of wat wie ook al
vir jou lewe mag vra:

jy kan nie nou al gaan nie.

8 · DIE WARE LANDSKAP IS EEN VAN ROTS – ANDRIES BEZUIDENHOUT
(Oppikoppi, Augustus 2016)

I

Ons weet julle kan nie Voël praat nie, sê die voëls,
nie enige dialek van Tiptols, Hoogtortel of Hadidees nie.
Nee, al is julle in hoë takke hoor julle nie wat ons fluit-fluit nie
of ons storie nie, want dis nie ons wat uit is nie.
Kyk hoe dans hulle op drum beats. Onbewus van Nonnetjiesuile
wat oorhoofs luister. Dis ʼn tweeter, dis ʼn bass bin
wat skel na bo, stamp na onder en ons nie hoor nie
selfs al bly julle stil, want ons weet
julle kan nie ʼn woord Voël verstaan nie.

II

Ons weet julle kan nie Boom praat nie, sê die bome,
nie Hardekools, Maroelees of Wes-Akasia nie.
Ons waai julle nader, trek ons skouers op
maar julle stel net in skaduwee belang.
Hoor hoe sing en snaar hulle. Daai is ʼn houtkitaar
wat hy sy axe noem. Hy chop en riff, hy saag
maar waag nie om te luister na wat ons sê nie
selfs al bly hy stil, want ons weet
julle kan nie ʼn enkele sin Boom verstaan nie.

III

Ons weet julle kan nie Klip praat nie, sê die klippe,
nie Oergneis, Rotsigs of Platskalie nie.
Ons voel die bass drum beats in ons riwwe.
Julle spring en polka en slaan soms op ons neer
maar ons is nie didaktiese klippe nie
ons praat nie preke nie, maar wou tog waarsku
want ons is die langste al hier en verstaan nou al Voël en Boom.
Voëls lewe die kortste en bome effe langer
met julle iewers tussenin. Gebruik miskien die tyd
om Voël en Boom se woordeskat te leer
want spesies gaan soos tale dood en mettertyd
is al wat aanhou klop maar net ʼn klip en nog ʼn klip
en nog ʼn klip en nog ʼn klip.

9 · TWITTER – MERCY KANNEMEYER

Die blou voël vlieg
deur die lug en
swiep deur al wat
’n slimfoon is.
Terwyl die tesourus
terug moet staan
word ons bietjie vir bietjie
uitgelewer aan opinies oor
tennis
tegnologie
televisie (kan jy glo Days of our Lives is nog aan?)
toneelspel
die toestand van ons land (ai tog!)
en talle tierlantyntjies.
Hoe kan ons die twitter-temporisasie stopsit?
Hashtag ek weet nie.

10 · PAPPA – SALVIA OCKHUIS

My pa het oud geword
en klein en krom:
oor sy gesig en moeë lyf
is in diep lyne
die kronkel-storie
van ’n arbeidslewe
ru en stram geskryf.

My pa se woorde
is aan’t verdwaal:
hy bring te dikwels
sy hande by,
laat verontwaardig 
sy gedagtes
– van sin ontsê –
deur stom vingers gly.

My pa se kyk
het dof geword:
hy sien deur waas
wat vae perspektief 
in die skemer van
sy gesigsveld plaas.

My pa se hande
het hul vasvat verloor,
sy knobbel-vingers
bewe as hy werk;
sy voete loop
’n skuifel-spoor,
hy staan nie meer
voor in die kerk.

Maar as hy stil
sy hande vou
en by sy
Heer gaan sit:
word hy weer regop,
weergalm sy woorde,
skyn sy oë
en als in hom
word helder en wit
– soos altyd –
as Pappa bid.

11 · TOEGANG VOORBEHOU – LYDIA GITTENS

                          Weet HY?
jou witgepleisterde graf.
Dat jy,
in Engeltaal
jou Meerling spreek
tot
banneling.

12 · INSTAGRAM – MERCY KANNEMEYER

Ek Instagram
daarom is ek.
My ingewande word
daagliks ingedril met idealistiese beelde oor iets.
Iets oor impalas
Iets oor immigrante
Iets oor insekdoder
Ek wil insluimer,
maar eers moet ek my foto laai
die regte filter kies (inkwell of low-fi)
die gepaste hashtag
sodat my followers kan weet dat ek my muesli met plein yogurt verkies.
Interessant of ironies
Noem dit nes jy wil
Ipso facto (ek ken selfs ’n bietjie Latyn)
Ek is ek is
inaktief,
want ek is op Instagram.

13 · OP DIE TREIN TUSSEN KASSEL EN WITZENHAUSEN – ANDRIES BEZUIDENHOUT
“er schenkt uns ein Grab in der Luft”

Hiérdie aarde, van bloed en water sat, dink ek
op die trein tussen Kassel en Witzenhausen.
As hierdie land ʼn moddermond oop kon klei, wat sou sy bely?

Moenie aan my raak nie, sal sy sug, ek is kapot, my selle versadig,
gewrigte vol jig, elmboë te stram om ʼn boek te lig. Kyk nie
na my lyf, kniekoppe of heupe nie, maar volg my lippe, kyk stip na my mond.

Op hierdie trein tussen Kassel en Witzenhausen,
watter woorde sou sy my vra om te herhaal?
Jou goue hare, Margaretha? Jou asvaal hare, Sulammiet?

Nee, vir eers slegs medepassasiers se woorde, halfbekend.
Lank gelede is ek uitsgespuug na ʼn ander kontinent. Nou skroei
hierdie oerwoorde nog my tong, beensplinters tussen tande.

ʼn Tonnel, mense flits in bedruppelde spieëls, mondhoeke gerem,
kake moeg van vokale hap, verhemeltes rou van medeklinkers rasper,
nekspiere te mat om antieke woorde te blaf.

Sal ek later vanaand in Witzenhausen ʼn voor ploeg, ʼn bed oopgrawe,
my lyf, ʼn vesel, tussen tande loods saam met soveel stukkies
organiese prulle in klei ontbind?

Vir eers ʼn trein, venster, buite die Europese epidermis
wat niks meer het om vir my te sê nie, behalwe dít:
Tale word nie in monde oud nie, monde word om tale oud.

14 · VERPLEEGSTER – SALVIA OCKHUIS

Nogeens moet haar 
moeë oë
opkyk na die lig,
weg van die snerp
van COVID-19 se kil gesig:

al lê die
olie in haar lamp
lankal veels te vlak
en moet sy te dikwels
onder meedoënlose druk
na asem snak;

al eb haar moed
soms soos die dag
se laaste sonnegloed
weg oor die kim

as donker skadu’s dreigend
uit hul skuilings klim,

bly sy die hoop
wat naarstig glim;

sy weet:
haar moeë oë
op die lig,
haar wil wat aanhou beur
is mede-voorvegter
en pasiënt 
se allerlaaste
verweer;

deur ander se heil gerig
is sy die pandemie
se beeldskone gedig.

15 · AS EK ‘N GROTER FEMINIS WAS – MERCY KANNEMEYER
“I sometimes worry that I wouldn’t be such a feminist if I had bigger tits” – Fleabag.

As ek ’n groter feminis was
sou ek nie omgee oor wat ek aantrek nie
ek sou soggens opstaan
die gemaklikste ding oor my kop gooi
en ’n verskil gaan maak.

As ek ’n groter feminis was
sou ek harder praat
ek sou nie bang wees om
ja of nee of asb of dankie te sê nie
ek sou vir mense sê as hulle
oor die lyn trap

As ek ’n groter feminis was
sou ek seker beter na myself gekyk het
gesond eet minder drink
meer vloek
ek sou alles behalwe poes vloek
poes is offensive wanneer jy nie weet waarvan jy praat nie

As ek ’n groter feminis was
sou ek  my geleerdheid prioritiseer
en seker maak dat ek saam met die groot honde kan blaf.

Ek sou op ’n moerse rots gaan staan
en nie worry oor vet bobene en of my spiere bult nie.
As ek ’n groter feminis was
sou ek dit tot die uithoeke van die aard gaan verkondig

Ek is hier! Ek is hier.

Ek sou ook
dan gaan stap
ek sou
leer swem
meer van myself hou
leer hoe om te bestuur
meer lees
leer mediteer
meer bid
minder worry of feminisme aantreklik is op iemand soos ek.

Nou is ek maar ’n kak gemiddelde feminis

Wat kakker poësie probeer pleeg terwyl die wêreld
ongelyk besig is om te vergaan. 

16 · BRIEF HUIS TOE VERTRAAG – ANDRIES BEZUIDENHOUT

hierdie is geen hawe vir briewe nie, nee
hier hik koffers oor klatermarmer teëls
wip vader ʼn kind wat slukwinde skree
moeder in die badkamer wil om     hemels     naam
vir ʼn oomblik langer handeroom insmeer

nou dink ek aan my en jou
en wat mens met sulke vertrekke vergeet
en onthou, maar die gedagte word deur ʼn selfoon oorrompel
wat die kloof tussen rock en rap net halfpad oorbrug

laat my brief aan jou dan
saam met die wiele by daardie tuig se romp ingebuig
en dan tussen hemel en aanloopbaan hang,
laat luidsprekeraankondigings kras paragrawe kaap

hierdie is immers geen hawe vir gebare nie, nee
dis net aan ware digters wat liefde op lughawens verskyn
en boonop hul briewe daaroor laat rym

Publikasie-erkennings: Mercy Kannemeyer se sosiale media gedigte is voorheen in die Penseel digbundel van 2016 gepubliseer. “Bedinging” deur Salvia Ockhuis verskyn in Maskers en mure (Turksvy Publikasies, 2021) en haar ander gedigte is op LitNet gepubliseer. “Brief huis toe vertraag” deur Andries Bezuidenhout is in Ons Klyntji van 2019 gepubliseer.